રાત્રે વારંવાર મોં સુકાઈ જવું એ માત્ર એક સામાન્ય અગવડતા નથી. પરંતુ તે શરીરની કોઈ આંતરિક સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે. જ્યારે લાળ (Saliva) નું પ્રમાણ ઘટી જાય છે, ત્યારે સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત ઘણી મુશ્કેલીઓ ઊભી થાય છે.
મુખ્ય લક્ષણો જેની અવગણના ન કરવી જોઈએ
જો તમને રાત્રે મોં સૂકાવાની સમસ્યા હોય, તો તેની સાથે નીચે મુજબના લક્ષણો પણ જોવા મળી શકે છે:
- જીભ અને હોઠની સમસ્યા: જીભ પર બળતરા થવી, જીભ ખરબચડી લાગવી કે હોઠ ફાટી જવા.
- બોલવા-ગળવામાં તકલીફ: ખોરાક ગળતી વખતે કે વાતચીત કરતી વખતે મુશ્કેલી અનુભવાવી.
- શ્વાસની દુર્ગંધ અને સ્વાદહીનતા: મોંમાંથી ખરાબ વાસ આવવી અને ખોરાકનો સ્વાદ બરાબર ન પરખાવો.
- ઓરિએન્ટેશનમાં ખલેલ: વારંવાર તરસ લાગવી, ગળામાં દુખાવો થવો અને તેના કારણે રાત્રે ઊંઘ વારંવાર ઊડી જવી.
- ઇન્ફેક્શનનું જોખમ: લાળ મોંના હાનિકારક બેક્ટેરિયાનો નાશ કરે છે. લાળ ઓછી થવાથી દાંતનો સડો અને પેઢામાં ચેપ લાગવાનું જોખમ વધી જાય છે.
રાત્રે મોં સૂકાવા પાછળ કયા રોગો જવાબદાર હોઈ શકે?
- આ સમસ્યા લાંબા સમય સુધી રહે તો તે નીચેની બીમારીઓ તરફ ઈશારો કરે છે:
- ડાયાબિટીસ (Diabetes): લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ (Blood Sugar) વધવાને કારણે શરીરમાં પાણીનું સ્તર ઘટે છે, જેથી મોં વારંવાર સુકાય છે.
- થાઈરોઈડ (Thyroid): થાઈરોઈડની ગરબડને લીધે લાળ ગ્રંથીઓ પૂરતી લાળ બનાવી શકતી નથી.
- સ્લીપ એપનિયા (Sleep Apnea): આ બીમારીમાં દર્દી ઊંઘતી વખતે મોં ખુલ્લું રાખીને શ્વાસ લે છે, જેનાથી લાળ સુકાઈ જાય છે.
- સ્જોગ્રેન્સ સિન્ડ્રોમ (Sjogren's Syndrome): આ એક ઓટોઈમ્યુન ડિસઓર્ડર છે જે સીધી લાળ ગ્રંથીઓ પર જ હુમલો કરે છે.
- દવાઓની આડઅસર અને અન્ય કારણો: લાંબા સમય સુધી ચાલતી બ્ડ પ્રેશરની દવાઓ, એન્ટીડિપ્રેસન્ટ્સ કે એલર્જીની દવાઓ (એન્ટિહિસ્ટેમાઈન્સ) ના કારણે તેમજ શરીરમાં પાણીની ઘટ (Dehydration) ને લીધે પણ આવું થાય છે.
બચાવ અને ઘરેલું ઉપાયો
જો તમે આ સમસ્યાથી રાહત મેળવવા માંગતા હોવ તો દિનચર્યામાં આટલા ફેરફાર કરો:
- હાઇડ્રેટેડ રહો: દિવસ દરમિયાન પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવાની આદત રાખો.
- વ્યસન અને કેફીનથી દૂર રહો: રાત્રે સૂતા પહેલા આલ્કોહોલ, ચા કે કોફીનું સેવન બિલકુલ ન કરો.
- શ્વાસ લેવાની રીત સુધારો: હંમેશા નાકથી જ શ્વાસ લેવાનો આગ્રહ રાખો, મોં ખુલ્લું રાખીને સૂવાનું ટાળો.
- ઓરલ હાઈજીન: સૂતા પહેલા દાંત અને પેઢાની યોગ્ય સફાઈ કરો. જરૂર જણાય તો માઉથવોશ કે સેલાઈવા જેલનો ઉપયોગ કરો.
- હ્યુમિડિફાયર: જો બેડરૂમની હવા સૂકી હોય, તો હવામાં ભેજ જાળવવા હ્યુમિડિફાયર મશીન વાપરો.
(Disclaimer): આ લેખ માત્ર સામાન્ય જાગૃતિ અને માહિતી માટે છે. કોઈપણ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા, ડાયેટ પ્લાન અથવા દવાની શરૂઆત કરતા પહેલા હંમેશા નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે.
