આજના સમયમાં મોબાઈલ નેટવર્ક આપણી જિંદગીનો એક ભાગ બની ગયો છે. કોલ કરવો હયો, ઈન્ટરનેટ ચલાવું હોય કે પછી વીડિયો સ્ટ્રીમિંગ કરવું હોય દરેક બાબત મોબાઈલ નેટવર્ક પર નિર્ભર છે. પરંતુ શું તમે કોઈ દિવસ વિચાર્યું કે કોઈ માણસ ધરતીથી ઉપર એટલે કે અંતરિક્ષમાં જતો રહે તો શું ત્યાં મોબાઈલ નેટવર્ક કામ કરી શકે? શું સ્પેસમાં પણ કોલ કે મેસેજ થઈ શકે છે? તેનો જવાબ જાણીને ચોંકી જશો.
સામાન્ય રીતે કહીએ તો પૃથ્વીની જેમ અંતરિક્ષમાં કોઈ મોબાઇલ નેટવર્ક નથી. સિગ્નલ પૂરા પાડવા માટે અંતરિક્ષમાં કોઈ મોબાઇલ ટાવર નથી. સેલ ટાવર્સને મોબાઇલ નેટવર્ક તરીકે કામ કરવા માટે ચોક્કસ રેન્જ હોય છે, અને આ ટાવર ફક્ત પૃથ્વીની સપાટી સુધી મર્યાદિત હોય છે. જેમ જેમ તમે પૃથ્વીથી ઉપર જાઓ છો તેમ તેમ મોબાઇલ નેટવર્ક સિગ્નલ નબળું પડતું જાય છે અને થોડા હજાર કિલોમીટરની ઊંચાઈ પછી તે સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ જાય છે.
મોબાઇલ નેટવર્ક કવરેજ પૃથ્વીથી લગભગ 400 કિલોમીટર ઉપર આવેલા ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) સુધી પણ પહોંચતું નથી. ત્યાં હાજર અવકાશયાત્રીઓ તેમના મોબાઇલ પર વાત કરવા માટે સામાન્ય નેટવર્કનો ઉપયોગ કરતા નથી, પરંતુ એક ખાસ સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે.
તો પછી અવકાશયાત્રીઓ કેવી રીતે વાતચીત કરે છે?
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ અંતરિક્ષમાં હોય છે, ત્યારે તે નાસા અથવા અન્ય અંતરિક્ષ એજન્સીઓના ખાસ ઉપગ્રહ નેટવર્ક દ્વારા પૃથ્વી સાથે સંપર્કમાં રહે છે. આ ઉપગ્રહો ખાસ કરીને અવકાશ મિશન માટે રચાયેલ છે અને તેઓ રેડિયો ફ્રીક્વન્સી અથવા અન્ય ઉચ્ચ-બેન્ડવિડ્થ ટેકનોલોજી દ્વારા વાતચીત કરે છે.
વધુમાં, નાસા જેવી સંસ્થાઓ વિડિઓ કોલિંગ અને ડેટા ટ્રાન્સફર માટે કુ-બેન્ડ અને એસ-બેન્ડ જેવી ટેકનીકનો ઉપયોગ કરે છે. અવકાશયાત્રીઓ ઇમેઇલ મોકલી શકે છે, વિડિઓ કોલ કરી શકે છે, પરંતુ આ બધું મોબાઇલ નેટવર્ક પર નહીં, પરંતુ અત્યાધુનિક અવકાશ સંચાર પ્રણાલીઓ પર આધારિત છે.
શું ભવિષ્યમાં અવકાશમાં મોબાઇલ નેટવર્ક આવશે?
ટેકનોલોજી એટલી ઝડપથી વિકસી રહી છે કે હવે કંપનીઓ અવકાશ-આધારિત મોબાઇલ નેટવર્ક વિકસાવવા તરફ કામ કરી રહી છે. એલોન મસ્કની કંપની સ્ટારલિંક અને એમેઝોનના પ્રોજેક્ટ કુઇપર જેવી કંપનીઓ લો-અર્થ ઓર્બિટમાં ઉપગ્રહોની શ્રેણી બનાવીને નેટવર્ક બનાવી રહી છે, જે વિશ્વના કોઈપણ ખૂણામાં, મહાસાગરો અને રણમાં પણ ઇન્ટરનેટ અને સંદેશાવ્યવહાર સુવિધાઓ પ્રદાન કરી શકે છે. ભવિષ્યમાં, અવકાશમાં મોબાઇલ નેટવર્ક સુવિધાઓ મેળવવાનું પણ શક્ય બની શકે છે અને અવકાશયાત્રીઓ તેમના મોબાઇલથી સીધા કૉલ કરી શકે છે.
