નેપાળ સરકાર હવે તેના સરકારી અને ખાનગી કર્મચારીઓને મહિનામાં ૨ વાર પગાર આપશે. આ નિર્ણય વડાપ્રધાન બાલેન શાહની અધ્યક્ષતામાં લેવામાં આવ્યો છે. વડાપ્રધાન બાલેન શાહ સતત મોટા અને આક્રમક નિર્ણયો લેવા માટે પોતાની ઓળખ બનાવી રહ્યા છે. આ વખતે તેમણે કર્મચારીઓને દર ૧૫ દિવસે પગાર આપવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ નિર્ણય પાછળ નેપાળના વિકાસ પર હકારાત્મક અસર પડશે કે અન્ય કોઈ કારણો છે, ચાલો આખો મામલો સમજીએ.

દર ૧૫ દિવસે આવશે અડધો પગાર

નેપાળ સરકારના નવા નિર્ણય મુજબ, હવે દર ૧૫ દિવસે અડધો પગાર કર્મચારીના ખાતામાં જમા થશે. સરકારે ગત ૧૭ એપ્રિલે આ નિર્ણય લીધો હતો, જેને નેપાળમાં મોટા વહીવટી અને આર્થિક સુધારા તરીકે જોવામાં આવે છે. નાણા મંત્રાલયના મંત્રી-સ્તરના નિર્ણય હેઠળ, હવે સરકારી કર્મચારીઓ અને સામાન્ય નાગરિકોને મહિનામાં એકને બદલે બે વાર પગાર અને ભથ્થાં આપવામાં આવશે. જૂની વ્યવસ્થામાં નેપાળી મહિનાના અંતે એકસાથે પગાર મળતો હતો, જે હવે બે સમાન હપ્તામાં વહેંચાઈ જશે.

આ નિર્ણય પાછળનું કારણ શું છે?

નેપાળની અર્થવ્યવસ્થા છેલ્લા કેટલાક સમયથી સુસ્ત ચાલી રહી છે. અહીં લોકોની ખરીદશક્તિ નબળી પડી છે, બજારમાં રોકડનો પ્રવાહ ધીમો છે અને સ્થાનિક માંગ વધી રહી નથી. સરકારનું માનવું છે કે દર ૧૫ દિવસે પગાર આપવાથી કર્મચારીઓ પાસે નિયમિતપણે પૈસા આવશે. આનાથી તેઓ કરિયાણું, ગેસ, સ્કૂલ ફી વગેરે જેવા રોજિંદા ખર્ચ સરળતાથી કરી શકશે અને મહિનાના અંતે પૈસાની તંગી નહીં પડે. પરિણામે બજારમાં ખર્ચ વધશે, વેપાર-ધંધામાં માંગ વધશે અને અર્થતંત્રમાં રોકડનું ચક્ર ઝડપી બનશે.

હવે ઉધાર લેવું નહીં પડે

નાણામંત્રી ડો. સ્વર્ણિમ વાગલેના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલું કર્મચારીઓના જીવનને સરળ બનાવવાની સાથે રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રને ગતિ આપવાનો એક ભાગ છે. અગાઉ નીચલા સ્તરના કર્મચારીઓ મહિનાના અંત સુધી ઉધાર લઈને ગુજરાન ચલાવતા હતા. હવે દર પખવાડિયે અડધો પગાર મળવાથી બજેટ બનાવવું સરળ બનશે.

નેપાળ સરકારની નવી વ્યૂહરચના

આ નિર્ણય સરકારની નવી આર્થિક વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. નેપાળમાં સરકારી કર્મચારીઓની સંખ્યા મોટી છે અને તેમનો ખર્ચ સીધો સ્થાનિક બજાર સાથે જોડાયેલો છે. જો તેઓ દર ૧૫ દિવસે પૈસા ખર્ચશે તો નાના દુકાનદારો, ટ્રાન્સપોર્ટ અને સેવા ક્ષેત્રને મોટો ફાયદો થશે. કેટલાક રિપોર્ટ્સમાં આને દક્ષિણ એશિયાનો આવો પ્રથમ પ્રયોગ ગણાવવામાં આવ્યો છે, કારણ કે ભારત, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશો હજુ પણ માસિક પગારની વ્યવસ્થા પર જ ચાલે છે.

બદલાવ સરળ નથી

નેપાળના સિવિલ સર્વિસ એક્ટમાં હાલમાં માસિક પગારની જોગવાઈ છે, તેથી કાયદાકીય સુધારાની જરૂર પડી શકે છે. કેટલાક શિક્ષક સંગઠનોએ આને "ભેદભાવ" ગણાવ્યો છે, કારણ કે તેમના પગારમાં હજુ પણ વિલંબ અને ઉધારની સમસ્યા યથાવત છે. તેમ છતાં, નાણા મંત્રાલયનું કહેવું છે કે આ નિયમ તમામ સરકારી કર્મચારીઓ પર લાગુ થશે અને ટૂંક સમયમાં તેનો અમલ કરવામાં આવશે.