ઐતિહાસિક રીતે પાકિસ્તાને હંમેશા પોતાની ભૌગોલિક સ્થિતિનો ઉપયોગ એક "સોદાબાજીના સાધન" તરીકે કર્યો છે. આજે જ્યારે પાકિસ્તાન ભયંકર આર્થિક કટોકટીમાં ફસાયેલું છે, ત્યારે શાહબાઝ સરકાર ફરી એકવાર જૂની રાજદ્વારી રણનીતિ અજમાવી રહ્યા છે. પાકિસ્તાન મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ મંત્રણાના આયોજક બનીને અમેરિકા પાસેથી "શાંતિ પુરસ્કાર" તરીકે મોટી નાણાકીય સહાય મેળવવાની પેરવી કરી રહ્યું છે. પરંતુ 1980 (અફઘાન-સોવિયત યુદ્ધ) અને 2000 (આતંકવાદ વિરુદ્ધ યુદ્ધ) ના દાયકાઓ જેવી સ્થિતિ હવે રહી નથી.


નફો હવે ખર્ચમાં ફેરવાયો

એક સમયે જ્યારે પણ પાકિસ્તાનના પડોશમાં અશાંતિ સર્જાતી, ત્યારે પાકિસ્તાનના ખજાનામાં અમેરિકી ડોલરોનો વરસાદ થતો હતો. દેવા માફી અને લશ્કરી સહાય પાકિસ્તાન માટે કમાણીનું સાધન હતું. પરંતુ 2026 ની વાસ્તવિકતા અલગ છે. આજે પ્રાદેશિક તણાવ પાકિસ્તાન માટે આવકનું સાધન બનવાને બદલે અર્થતંત્ર પર મોટો બોજ બની રહ્યો છે. વિદેશી રોકાણકારો અશાંતિને કારણે પાછા હટી રહ્યા છે અને પાકિસ્તાનનું વિદેશી હૂંડિયામણ (Foreign Exchange Reserve) ચિંતાજનક સ્તરે ઘટી રહ્યું છે. જે ભૌગોલિક સ્થાનનો ઉપયોગ પાકિસ્તાન "ભાડું" વસૂલવા માટે કરતું હતું, તે જ સ્થાન હવે સુરક્ષા અને આર્થિક પડકારોને કારણે માથાનો દુખાવો બની ગયું છે.

માત્ર ફોટો-ઓપ નહીં, નક્કર સોદાની જરૂર

આર્થિક નિષ્ણાતો માને છે કે પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી નિષ્ફળતા એ રહી છે કે તેણે અસ્થાયી સહાય પર ધ્યાન આપ્યું, પરંતુ ક્યારેય મજબૂત આર્થિક માળખું ઊભું કર્યું નથી. ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો યોજાય છે, સુંદર ફોટોગ્રાફ્સ લેવાય છે, પણ તે ક્યારેય મોટા તેલ કરારો અથવા કાયમી વિદેશી રોકાણમાં પરિવર્તિત થતા નથી. જ્યારે પણ યુદ્ધો વિરામ પામે છે, ત્યારે સહાય બંધ થતાં જ પાકિસ્તાનનું અર્થતંત્ર પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડે છે.

ભવિષ્યનો માર્ગ: નેશનલ કેપિટલ કમાન્ડ (NCC)

વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં પાકિસ્તાની મીડિયા અને સ્થાનિક વર્તુળોમાં એક નવી માંગ ઉઠી રહી છે: નેશનલ કેપિટલ કમાન્ડ (NCC) જેવી વ્યવસ્થાની સ્થાપના. આ એક એવી સિંગલ વિન્ડો સિસ્ટમ હોવી જોઈએ જે લાલ ફીતાશાહી દૂર કરી માત્ર 90 દિવસમાં તમામ કાગળકામ પૂર્ણ કરે. હેતુ એ છે કે રાજદ્વારી મુલાકાતો માત્ર પ્રોટોકોલ સુધી મર્યાદિત ન રહેતા, મોટા બિઝનેસ સોદામાં રૂપાંતરિત થાય.

આ પણ વાંચોઃ Oil Price Surge: US-ઇરાનમાં ફરી તકરાર, હોર્મુઝ પર ટેન્શન વધતા અચાનક ઇંધણના ભાવમાં ભડકો

  • Follow us on: