- કેનેડાએ સૌપ્રથમ ભારતના વરિષ્ઠ રાજદ્વારીને હાંકી કાઢ્યા
- વિવાદની અસર બજારથી લઈને બિઝનેસ અને વિદ્યાર્થીઓ
- કેનેડાના વિરોદ્ધ સામે ભારતે આપ્યો હતો જડબાતોડ જવાબ
કેનેડાએ સૌપ્રથમ ભારતના વરિષ્ઠ રાજદ્વારીને હાંકી કાઢ્યા. જેનો ભારતે પણ જવાબ આપ્યો હતો. તેના વરિષ્ઠ રાજદ્વારીને હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. આ પછી બંને દેશો દ્વારા એકબીજા વિરુદ્ધ ટ્રાવેલ એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવી હતી. બંને દેશોએ પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષાને લઈને સાવચેતી રાખવા જણાવ્યું હતું.
કેનેડા અને ભારત વચ્ચે સતત વધી રહેલા તણાવની અસર બજારથી લઈને બિઝનેસ અને વિદ્યાર્થીઓથી લઈને ત્યાના સ્થાનિકો સુધી દરેકને થઈ રહી છે. પહેલા કેનેડા અને ભારતના સંબંધો ઘણા સારા હતા, પરંતુ છેલ્લા દિવસોથી બંને દેશો વચ્ચે ખટાશ વધી રહી છે. હવે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો ઝડપથી બગડી રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચેના આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોની સ્થિતિ સતત કથળી રહી છે. જ્યાં પહેલા બંને દેશોને મિત્ર માનવામાં આવતા હતા ત્યાં હવે બંને વચ્ચે દુશ્મનીની લાગણી જોવા મળી રહી છે. રાજદ્વારી સ્તર સુધી બગડેલા સંબંધો ખૂબ જ ગંભીર બનવાના છે. આટલું જ નહીં આ તણાવ બંને દેશોને આર્થિક રીતે પ્રભાવિત કરી શકે છે.
સંબંધો કેમ બગડ્યા?
સંબંધોમાં બગાડની શરૂઆત કેનેડાના પીએમ જસ્ટિન ટ્રુડોના નિવેદનથી થઈ હતી. સંસદમાંથી રાષ્ટ્રને સંબોધતા તેમણે કહ્યું કે કેનેડિયન નાગરિકની હત્યા માટે ભારત સરકાર અને એજન્ટો જવાબદાર છે. જેની હત્યા કરવામાં આવી તે ખાલિસ્તાની ચળવળનો નેતા હતો. તે ભારતમાં ઘણા કેસમાં વોન્ટેડ છે. પરંતુ ભારત સરકારે તેને સંપૂર્ણપણે વાહિયાત નિવેદન ગણાવ્યું. તમામ આરોપો સદંતર ફગાવી દેવામાં આવ્યા હતા.
ભારત-કેનેડા એકબીજા માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ
- કેનેડા હંમેશા ભારતીયો માટે એક પ્રિય સ્થળ રહ્યું છે, દર વર્ષે લાખો ભારતીયો અહીં પ્રવાસ કે અભ્યાસ માટે જાય છે.
- કેનેડાની વર્તમાન વસ્તી 3.7 કરોડ છે. આમાં ભારતીયોની સંખ્યા અંદાજે 14 લાખ છે.
- કેનેડાની વસ્તીમાં લગભગ 3.7 ટકા ભારતીય મૂળના લોકો છે. આમાં શીખોની સંખ્યા વધુ છે.
- ભારતીયોમાં શીખ ધર્મના લોકો લગભગ 7.70 લાખ છે. તેનો અર્થ એ કે તેઓ કેનેડાની વસ્તીના 2 ટકાને આવરી લે છે.
- વેપારની વાત કરીએ તો 2022માં બંને દેશો વચ્ચે લગભગ 9 અબજ ડોલરનો વેપાર થયો હતો.
- એક વર્ષ અગાઉની સરખામણીમાં વેપારમાં લગભગ 57 ટકાનો વધારો થયો છે. બંનેનો હિસ્સો લગભગ સમાન રહ્યો છે.
- ભારત કેનેડા પાસેથી વધુ કોલસો, કોક અને ખાતર ખરીદે છે. નિકાસમાં એરક્રાફ્ટ ઇક્વિપમેન્ટ, ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓ, કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ, ગાર્મેન્ટ્સ, ઓટો પાર્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે.
- ગયા વર્ષે કેનેડા માટે ભારત 10મું સૌથી મોટું બજાર હતું. બંને દેશો વચ્ચે વેપારને લગતા કરાર અંગે પણ વાત થઈ હતી.
- પરંતુ કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઈકોનોમિક પાર્ટનરશિપ એગ્રીમેન્ટ (CEPA) સંબંધો બગડે તે પહેલા જ બંધ થઈ ગયા. જેના કારણે એવું માનવામાં આવતું હતું કે બંને દેશોમાં વેપાર બમણો થશે.
હવે શું અસર થઈ શકે?
- CEPA એટલે કે કેનેડા અને ભારત વચ્ચેનો પ્રસ્તાવિત વેપાર સોદો હાલમાં કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં છે.
- કડકાઈના કારણે બંને દેશો વચ્ચેની આયાત-નિકાસને અસર થવાની ખાતરી છે.
- કેનેડાને વિકસિત દેશ ગણવામાં આવે છે. અમેરિકા પાસે ઘણા પશ્ચિમી દેશો સાથી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે વેપાર સોદો યુરોપને અસર કરી શકે છે.
- ભારતીય બજાર પર તેની કેટલી અસર થશે?
- ભારતીય શેરબજારમાં કેનેડાને મુખ્ય વિદેશી રોકાણકાર ગણવામાં આવે છે.
- કેનેડા દ્વારા દિલ્હીવેરી, ઇન્ડસ ટાવર્સ, પેટીએમ, કોટક મહિન્દ્રા બેંક, ઝોમેટો, નાયકા જેવી કંપનીઓમાં ઘણું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે.
- કેનેડાના પેન્શન ફંડની વાત કરીએ તો તેણે આ કંપનીઓના શેરમાં 1.5 થી 6 ટકા રોકાણ કર્યું છે. જેની કુલ કિંમત 16062 કરોડ રૂપિયા છે.
- કેનેડા સ્થિત FPI ભારતીય બજારમાં રૂ. 150,871 કરોડની સંપત્તિનું સંચાલન કરે છે.
- આંકડા અનુસાર, FPIની દ્રષ્ટિએ, કેનેડા ભારતીય બજાર માટે રોકાણનો 7મો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે.
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પર તેની કેટલી અસર થશે?
- બજાર પછી જે વસ્તુ પર સૌથી વધુ અસર પડશે તે છે શિક્ષણ. કેનેડાના અર્થતંત્રમાં શિક્ષણનો મોટો ફાળો માનવામાં આવે છે.
- કેનેડાના શિક્ષણમાં ભારતનો મોટો ફાળો છે. કેનેડામાં સૌથી વધુ બાહ્ય વિદ્યાર્થીઓ ભારતીયો છે.
- છેલ્લા 5 વર્ષમાં કેનેડામાં આવેલા મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ ભારતના છે.
- આંકડા અનુસાર, 2022માં ભારતમાંથી લગભગ 3.20 લાખ વિદ્યાર્થીઓ કેનેડા ગયા છે. કેનેડામાં અભ્યાસ કરતા વિદેશીઓમાંથી 40 ટકા ભારતીયો છે.
