- રાજસ્થાનના માઉન્ટઆબુમાં આવેલું અચલેશ્વર મહાદેવ મંદિર એકદમ અનોખું
- ભગવાન ભોલેનાથના જમણા અંગૂઠાના સ્વરૂપની પૂજા કરવામાં આવે છે
- મહાદેવે પોતે આ પર્વતને પોતાના જમણા અંગૂઠાથી પકડી રાખ્યો છે
તમે ભગવાન શિવના ઘણા ચમત્કારી મંદિરો વિશે સાંભળ્યું જ હશે. પરંતુ રાજસ્થાનના માઉન્ટઆબુમાં આવેલું અચલેશ્વર મહાદેવ મંદિર એકદમ અનોખું છે. અહીં ભગવાન ભોલેનાથના જમણા અંગૂઠાના સ્વરૂપની પૂજા કરવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે મહાદેવે પોતે આ પર્વતને પોતાના જમણા અંગૂઠાથી પકડી રાખ્યો છે. આ મંદિરનો ઉલ્લેખ સ્કંદ પુરાણના અર્બુદ વિભાગમાં પણ જોવા મળે છે. ચાલો આજે તમને ભગવાન શિવના આ ચમત્કારી મંદિર વિશે વિગતવાર જણાવીએ.
પશ્ચિમ રાજસ્થાનના સિરોહી જિલ્લામાં માઉન્ટ આબુના અચલગઢમાં સ્થાપિત
અચલેશ્વર મહાદેવ મંદિર પશ્ચિમ રાજસ્થાનના સિરોહી જિલ્લામાં માઉન્ટ આબુના અચલગઢમાં સ્થાપિત છે, જે ઋષિ વશિષ્ઠના તપસ્યા સ્થળ છે. આ પ્રાચીન મંદિરના ઈતિહાસમાં ઘણા મોટા રહસ્યો છુપાયેલા છે. એવું કહેવાય છે કે પૌરાણિક સમયમાં માઉન્ટ આબુના અચલગઢમાં બ્રહ્માની એક ઊંડી અને વિશાળ ખાઈ હતી. ઋષિ વશિષ્ઠની ગાય આ ઊંડી ખાઈમાં પડતી હતી. આ સમસ્યા અંગે, ઋષિઓએ દેવતાઓને વિનંતી કરી કે આ અંતરને દૂર કરો, જેથી ઋષિના આશ્રમોમાં ઉછરી રહેલી ગાયનું જીવન બચાવી શકાય.
ગાંઠિયા સાપને એ વાતનો ગર્વ થયો
ઋષિઓની વિનંતી પર, દેવતાઓએ નંદીવર્ધનને બ્રહ્મા ખાઈને પુલ કરવા માટે આદેશ આપ્યો, જેને અર્બુદ નામના સાપ દ્વારા તેની પીઠ પર બેસાડીને ખાઈમાં લઈ જવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ ગાંઠિયા સાપને એ વાતનો ગર્વ થયો કે તેણે આખો પહાડ પોતાની પીઠ પર લઈ લીધો છે અને તેને વધારે મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું નથી. એટલા માટે ગાંઠનો સાપ ફરવા લાગ્યો અને તેના કારણે પર્વત કંપવા લાગ્યો.
જ્યારે મહાદેવના અંગૂઠાથી પર્વત સ્થિર થયો
મહાદેવે પોતાના ભક્તોની હાકલ સાંભળીને પોતાના અંગૂઠાથી પર્વતને સ્થિર કરી દીધો અને સૂજી ગયેલા નાગનું અભિમાન તોડી નાખ્યું. કહેવાય છે કે પર્વતને અચલ બનાવવાના કારણે આ જગ્યાનું નામ અચલગઢ પડ્યું. મંદિરમાં અંગૂઠાના આકારની મૂર્તિ શિવના જમણા પગનો એ જ અંગૂઠો છે, જેને શિવે કાશીમાંથી બેસતી વખતે પકડી રાખ્યો હતો. એટલા માટે માઉન્ટ આબુને અર્ધકાશી પણ કહેવામાં આવે છે.
અચલેશ્વર મહાદેવ મંદિરના પૂજારી પન્નાલાલ રાવલ કહે છે કે પૌરાણિક સમયમાં અહીં એક વિશાળ બ્રહ્મ ખાઈ હતી, જેમાં ઋષિઓની ગાયો અવારનવાર પડી જતી હતી. પછી દેવતાઓની વિનંતી પર, અર્બુદ નાગે અંતરને પૂર્ણ કરવા માટે તેની પીઠ પરનો પર્વત ઉપાડ્યો. પણ ગાંઠને આ વાતનો ગર્વ થઈ ગયો. ત્યારે કાશી વિશ્વનાથે અર્બુદ નાગનું અભિમાન તોડવા માટે આ અર્બુદાંચલ પર્વતને પોતાના અંગૂઠાથી સ્થિર કર્યો હતો. ત્યારથી અહીં અચલેશ્વર મહાદેવના રૂપમાં શિવના અંગૂઠાની પૂજા કરવામાં આવે છે.
મંદિરના બ્રહ્મકુંડનું રહસ્ય
અચલેશ્વર મહાદેવ મંદિરમાં ભોલેનાથના શિવલિંગની નહીં પરંતુ બાબાના અંગૂઠાની પૂજા થાય છે. એવું કહેવાય છે કે વિશ્વનું આ એકમાત્ર મંદિર છે, જ્યાં મહાકાલના અંગૂઠાના કદના ગોળાકાર ભૂરા પથ્થરની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ ગોળ પથ્થર ગર્ભગૃહના એક પૂલમાંથી બહાર આવ્યો છે. એવું કહેવાય છે કે આ પથ્થર ગર્ભગૃહના ગોળ ખાડામાંથી નીકળ્યો છે. તેનો કોઈ અંત નથી. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે આ બ્રહ્મકુંડમાં ગમે તેટલું પાણી રેડવામાં આવે તો પણ તે ક્યાં જાય છે તેનું રહસ્ય કોઈને ખબર નથી.
