- જગન્નાથ પુરી ભારતના ચાર ધામોમાંનું એક છે
- બીજા ત્રણ ધામના દર્શન કર્યા પછી અહીં છેલ્લે આવવું જોઈએ
- શ્રી જગન્નાથ મંદિર, વૈષ્ણવ સંપ્રદાયનું એક પ્રખ્યાત હિંદુ મંદિર છે
જગન્નાથ પુરીને પૃથ્વીનું વૈકુંઠ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થળને શકક્ષેત્ર, નીલાંચલ અને નીલગીરી પણ કહેવામાં આવે છે. ઘણા પુરાણો અનુસાર, ભગવાન કૃષ્ણએ પુરીમાં ઘણા વિનોદ કર્યા હતા અને અહીં નીલમાધવના રૂપમાં અવતર્યા હતા. જગન્નાથ પુરી ભારતના ચાર ધામોમાંનું એક છે. એવું કહેવાય છે કે બીજા ત્રણ ધામના દર્શન કર્યા પછી અહીં છેલ્લે આવવું જોઈએ.
ઓરિસ્સામાં આવેલું આ ધામ દ્વારકાની જેમ દરિયા કિનારે આવેલું છે.
ઓરિસ્સા રાજ્યમાં સ્થિત પુરીમાં આવેલ શ્રી જગન્નાથ મંદિર, વૈષ્ણવ સંપ્રદાયનું એક પ્રખ્યાત હિંદુ મંદિર છે જે વિશ્વના સ્વામી ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને સમર્પિત છે. જગન્નાથ પુરીને પૃથ્વીનું વૈકુંઠ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થળને શકક્ષેત્ર, નીલાંચલ અને નીલગીરી પણ કહેવામાં આવે છે. ઘણા પુરાણો અનુસાર, ભગવાન કૃષ્ણએ પુરીમાં ઘણા વિનોદ કર્યા હતા અને અહીં નીલમાધવના રૂપમાં અવતર્યા હતા. ઓરિસ્સામાં આવેલું આ ધામ દ્વારકાની જેમ દરિયા કિનારે આવેલું છે.
ત્રણેય પ્રતિમાઓ અનોખી છે
વિશ્વના ભગવાન અહીં તેમના મોટા ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રા સાથે બિરાજમાન છે. ત્રણેય દેવતાઓની મૂર્તિઓ લાકડામાંથી બનેલી છે. દર બાર વર્ષે આ મૂર્તિઓને બદલવાની પરંપરા છે, પવિત્ર વૃક્ષના લાકડામાંથી મૂર્તિઓની પ્રતિકૃતિઓ બનાવવામાં આવે છે અને મોટા પ્રસંગ સાથે ફરીથી પવિત્ર કરવામાં આવે છે.
સુભદ્રા દેવી યજુર્વેદનું સ્વરૂપ છે
વેદ અનુસાર, ભગવાન હલધર એ ઋગ્વેદનું સ્વરૂપ છે, શ્રી હરિ (નૃસિંહ) સામદેવનું સ્વરૂપ છે, સુભદ્રા દેવી યજુર્વેદનું સ્વરૂપ છે અને સુદર્શન ચક્રને અથર્વવેદનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. અહીં શ્રી હરિ દારુમય સ્વરૂપે બિરાજમાન છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં, ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાની મૂર્તિઓ ગર્ભગૃહમાં રત્ન-જડિત પથ્થરના મંચ પર સ્થાપિત છે. ચારેય પ્રવેશદ્વારો પર હનુમાનજી બિરાજમાન છે જે હંમેશા શ્રી જગન્નાથજીના મંદિરની રક્ષા કરે છે.
આ કારણે ભગવાનની મૂર્તિઓ અધૂરી રહી ગઈ
શાસ્ત્રો અનુસાર, જ્યારે વિશ્વકર્મા (વૃદ્ધ સુથારના રૂપમાં) મૂર્તિ બનાવી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્ન સમક્ષ એક શરત મૂકી કે તેઓ દરવાજો બંધ કરીને મૂર્તિ બનાવશે અને જ્યાં સુધી મૂર્તિઓ ન બને ત્યાં સુધી કોઈ અંદર પ્રવેશશે નહીં. જો પહેલા દરવાજો ખુલશે તો તેઓ મૂર્તિ બનાવવાનું બંધ કરશે. બંધ દરવાજાની અંદર મૂર્તિ બનાવવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે કે નહીં તે જાણવા માટે રાજા દરરોજ દરવાજાની બહાર ઊભા રહીને મૂર્તિ બનાવવાનો અવાજ સાંભળતા હતા.
એક દિવસ રાજાને અંદરથી કોઈ અવાજ ન સંભળાયો,
એક દિવસ રાજાને અંદરથી કોઈ અવાજ ન સંભળાયો, તેણે વિચાર્યું કે વિશ્વકર્મા પોતાનું કામ છોડી ગયા છે. રાજાએ દરવાજો ખોલ્યો અને શરત મુજબ વિશ્વકર્મા ત્યાંથી ગાયબ થઈ ગયા. ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાની મૂર્તિઓ અધૂરી રહી ગઈ. તે દિવસથી આજ સુધી અહીં મૂર્તિઓ એક જ સ્વરૂપમાં હાજર છે.
