ગુજરાતમાં ગરમીનો પ્રકોપ વધતા હવામાન વિભાગની હીટવેવની આગાહી, અમદાવાદ અને ગુજરાતના કેટલાક ભાગોમાં ભારે ગરમી માટે રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, તેથી ડિહાઇડ્રેશનથી સુરક્ષિત રહેવા માટે નિવારક પગલાં લેવા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ત્યારે ડૉ. પિનાકીન દેસાઈ, MD, સ્કીન સ્પેશિયાલિસ્ટ દ્વારા હિટવેવ, ડિહાઇડ્રેશન અને સનબર્નથી કેવી રીતે બચી શકાય તે અંગે માહિતી આપવામાં આવી છે.
ગરમીથી બચવા કયા પ્રકારની સાવધાની રાખવી જોઈએ?
1. ગરમીથી કઈ રીતે બચી શકાય?
- ઘરની અંદર રહો: દિવસનો સૌથી ગરમ સમય, બપોરે 12 થી 4 વાગ્યાની વચ્ચે બહાર જવાનું ટાળો.
- રૂમ ઠંડો રાખો: પંખા, કુલર અથવા એર કન્ડીશનીંગનો ઉપયોગ કરો. સીધા સૂર્યપ્રકાશને રોકવા માટે પડદા અથવા બ્લાઇંડ્સ બંધ રાખો.
- હળવા કપડાં પહેરો: ઠંડા રહેવા માટે હળવા રંગોના છૂટા, સુતરાઉ કપડાં પસંદ કરો.
- વારંવાર વિરામ લો: જો બહાર કામ કરતા હોવ, તો છાંયડાવાળી જગ્યાએ આરામ કરો અને વધુ પડતો શ્રમ ટાળો.
- હેવી ભોજન ટાળો: વધુ પડતી ગરમીથી બચવા માટે ફળો, સલાડ અને દહીં જેવા હળવા, તાજા ભોજન ખાઓ.
2. ડિહાઇડ્રેશન કેવી રીતે અટકાવવું
- પુષ્કળ પાણી પીવો: તરસ ન લાગે તો પણ દરરોજ ઓછામાં ઓછું 3-4 લિટર પાણી પીવો.
- ઓરલ રિહાઇડ્રેશન: ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન જાળવવા માટે ORS (ઓરલ રિહાઇડ્રેશન સોલ્યુશન), લીંબુ પાણી અથવા નાળિયેર પાણી લો.
- કેફીન અને આલ્કોહોલ ટાળો: ચા, કોફી અને આલ્કોહોલ તમારા શરીરને ઝડપથી ડિહાઇડ્રેટ કરી શકે છે.
- હાઇડ્રેટિંગ ખોરાકનું સેવન કરો: તરબૂચ, કાકડી, નારંગી અને તરબૂચ જેવા પાણીયુક્ત ફળો ખાઓ.
- પેશાબના રંગ પર નજર રાખો: ઘેરો પીળો પેશાબ ડિહાઇડ્રેશન સૂચવી શકે છે; જો જરૂરી હોય તો વધુ પ્રવાહી પીવો
3. ગરમી અને સનબર્નથી ત્વચાને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવી
- સનસ્ક્રીન લગાવો: બહાર નીકળવાના ઓછામાં ઓછા 30 મિનિટ પહેલાં બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ SPF 50+ સનસ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરો.
- તમારી ત્વચાને ઢાંકો: વધારાની સુરક્ષા માટે સંપૂર્ણ બાંયના સુતરાઉ કપડાં, ટોપી અને સનગ્લાસ પહેરો.
- છાયામાં રહો: ઝાડ નીચે ચાલો, છત્રીઓનો ઉપયોગ કરો અથવા બહાર હોય ત્યારે છાંયડાવાળા રસ્તાઓનો ઉપયોગ કરો.
- એલોવેરા અને મોઇશ્ચરાઇઝરનો ઉપયોગ કરો: જો તમને તડકામાં દાઝી જાય, તો ત્વચાને શાંત કરવા માટે એલોવેરા જેલ અથવા કૂલિંગ મોઇશ્ચરાઇઝર લગાવો.
- ઠંડા સ્નાન: શરીરનું તાપમાન ઓછું કરવા માટે ઘરે પાછા ફર્યા પછી ઠંડા સ્નાન કરો.
4. હીટસ્ટ્રોક અને ડિહાઇડ્રેશનના તાત્કાલિક ચેતવણી ચિહ્નો
જો તમને આ પ્રકારનો અનુભવ થાય, તો તાત્કાલિક તબીબી સહાય મેળવો:
- ચક્કર, મૂંઝવણ, અથવા બેભાન થવું
- શરીરનું ઊંચું તાપમાન (103°F થી ઉપર)
- વધુ પડતો પરસેવો થવો અથવા બિલકુલ પરસેવો ન થવો
- ઝડપી ધબકારા અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
- સુકા મોં, કાળો પેશાબ, અથવા અતિશય તરસ