- 4 જૂને ચૂંટણીના પરિણામ જાહેર થશે
- ચૂંટણીના પરિણામો પહેલા શનિવાર સાંજથી જ એક્ઝિટ પોલના પરિણામો આવશે
- ચૂંટણીપંચ એકિઝટ પોલને લઇને દિશાનિર્દેશ આપે છે
લોકસભા ચૂંટણી 2024ના સાતમા અને છેલ્લા તબક્કા હેઠળ શનિવારે દેશભરમાં મતદાન થઈ રહ્યું છે. આ પછી 4 જૂને ચૂંટણીના પરિણામ જાહેર થશે. પરંતુ ચૂંટણીના પરિણામો પહેલા શનિવાર સાંજથી જ એક્ઝિટ પોલના પરિણામો આવવાનું શરૂ થઈ જશે. આવી સ્થિતિમાં એ જાણવું જરૂરી છે કે એક્ઝિટ પોલ શું છે? તે કેવી રીતે કરવામાં આવે છે? અને તેની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
એક્ઝિટ પોલ શું છે?
કોઈપણ ચૂંટણીમાં મતદાન કર્યા બાદ મતદાર જ્યારે મતદાન મથકની બહાર આવે છે ત્યારે તેને પૂછવામાં આવે છે કે તેણે કઈ પાર્ટી કે ઉમેદવારને મત આપ્યો છે. દેશની ઘણી મોટી એજન્સીઓ આ સર્વેમાં સામેલ છે, જે અલગ-અલગ રીતે એક્ઝિટ પોલનું આયોજન કરે છે. આ એજન્સીઓ મતદાનના દિવસે મતદારો મતદાન કર્યા પછી બહાર આવે કે તરત જ મતદાન મથકની બહાર તેમના લોકોને તૈનાત કરી દે છે. તેમને ઘણા પ્રકારના પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે, ઉદાહરણ તરીકે, તેઓએ કઈ પાર્ટીને મત આપ્યો? વડાપ્રધાન પદ માટે તેમના પ્રિય ઉમેદવાર કોણ છે વગેરે. એકિઝટ પોલએ રિપ્રેઝેન્ટેશન ઓફ ધ પીપલ્સ એક્ટ 1951 સેક્શન 126-A અંતર્ગત નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે. ચૂંટણીપંચ એકિઝટ પોલને લઇને દિશાનિર્દેશ આપે છે, જેમાં દર્શાવાય છે કે એકિઝટ પોલની રીત શું છે
એક્ઝિટ પોલ કેવી રીતે શરૂ થયા?
ભારતની જેમ વિશ્વના ઘણા દેશોમાં ચૂંટણી પહેલા એક્ઝિટ પોલ લેવામાં આવે છે. આ મતદાન અમેરિકાથી લઈને એશિયા અને આફ્રિકા સુધીના ઘણા ખંડો પર કરવામાં આવ્યું છે. પરંતુ પ્રથમ એક્ઝિટ પોલ 1936માં અમેરિકામાં હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે જ્યોર્જ ગેલપ અને ક્લાઉડ રોબિન્સને ન્યૂયોર્કમાં એક સર્વે કર્યો હતો. મતદાન મથકોની બહાર આવતા મતદારોને પૂછવામાં આવ્યું કે તેઓએ પ્રમુખ પદ માટે કયા ઉમેદવારને મત આપ્યો છે. આ એક્ઝિટ પોલમાં ફ્રેન્કલિન ડી. રૂઝવેલ્ટ જીતશે તેવી આગાહી કરવામાં આવી હતી જે ચૂંટણી પરિણામોમાં સાચી સાબિત થઈ હતી. આ પછી, એક્ઝિટ પોલનો ટ્રેન્ડ આખી દુનિયામાં ઝડપથી ફેલાઈ ગયો. આ પછી, પ્રથમ એક્ઝિટ પોલ 1937માં બ્રિટનમાં અને 1938માં ફ્રાન્સમાં કરવામાં આવ્યા હતા.
ભારતમાં પ્રથમ એક્ઝિટ પોલ ક્યારે થયો હતો?
1957 માં બીજી સામાન્ય ચૂંટણીમાં ભારતમાં પ્રથમ વખત એક્ઝિટ પોલ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. આ મતદાન ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પબ્લિક ઓપિનિયન દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ તેને સંપૂર્ણ રીતે એક્ઝિટ પોલ ન કહેવાય. આ પછી 1980માં ડૉ. પ્રણય રોયે પહેલો એક્ઝિટ પોલ કરાવ્યો હતો.
