મોટરસાયકલ સવારો માટે સારા સમાચાર છે. આગામી દિવસોમાં, તેઓ ખરાબ અથવા હલકી ગુણવત્તાવાળા હેલ્મેટથી છુટકારો મળશે. વાસ્તવમાં, કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યોને બાઇક સવારોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે હલકી ગુણવત્તાવાળા હેલ્મેટ બનાવતી કંપનીઓ અને રિટેલરો સામે કડક કાર્યવાહી કરવા જણાવ્યું છે. શનિવારે એક સત્તાવાર નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગ્રાહક બાબતોનો વિભાગ અને ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) દેશભરના ગ્રાહકોને ફક્ત BIS-પ્રમાણિત હેલ્મેટનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરે છે. વિભાગે BIS પ્રમાણપત્ર વિના હેલ્મેટના ઉત્પાદન અથવા વેચાણ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની પણ હાકલ કરી છે.
મુસાફરોની સલામતી પ્રથમ સ્થાને
ગ્રાહક બાબતોના વિભાગે કહ્યું છે કે ભારતીય રસ્તાઓ પર 21 કરોડથી વધુ ટુ-વ્હીલર દોડી રહ્યા છે, તેથી સવારોની સલામતી સર્વોપરી છે. વિભાગે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988 હેઠળ ટુ-વ્હીલર ચાલકો માટે હેલ્મેટ પહેરવું ફરજિયાત છે અને હલકી ગુણવત્તાવાળા અને ગેરકાયદેસર હેલ્મેટ વેચવા એ સલામતી સાથે સીધો ચેડા છે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે 2021 થી ગુણવત્તા નિયંત્રણ આદેશ અમલમાં છે, જે હેઠળ BIS ધોરણો હેઠળ પ્રમાણિત ISI-માર્કવાળા હેલ્મેટ જ ટુ-વ્હીલર સવારો માટે માન્ય રાખવામાં આવે છે. જૂન 2025 સુધીમાં, દેશભરમાં 176 હેલ્મેટ ઉત્પાદકો છે જેમની પાસે માન્ય BIS લાઇસન્સ છે.
વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, રસ્તાની બાજુમાં અને અનિયંત્રિત દુકાનોમાં વેચાતા ઘણા હેલ્મેટ ફરજિયાત BIS પ્રમાણપત્રથી વંચિત છે, જેના કારણે સામાન્ય ગ્રાહકોના જીવન જોખમમાં મુકાય છે અને માર્ગ અકસ્માતોમાં મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ બને છે. ગુણવત્તા ધોરણો સુનિશ્ચિત કરવા માટે, બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) નિયમિતપણે ફેક્ટરીઓ અને બજારોનું નિરીક્ષણ કરે છે અને નિયમોના ઉલ્લંઘન પર શોધ અને જપ્તી કામગીરી હાથ ધરે છે.
લાઇસન્સ રદ
ગયા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન સરકારે હલકી ગુણવત્તાવાળા હેલ્મેટને રોકવા માટે કડક પગલાં લીધાં. 500 થી વધુ હેલ્મેટ નમૂનાઓનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં BIS માનક ચિહ્નના દુરુપયોગના ઘણા કિસ્સાઓ પ્રકાશમાં આવ્યા હતા. આ ક્રમમાં, દેશભરમાં 30 થી વધુ શોધ અને જપ્તી કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી. દિલ્હીમાં એક મોટી ઝુંબેશમાં, 9 હેલ્મેટ ઉત્પાદકો પાસેથી 2,500 થી વધુ ગેરકાયદેસર અને હલકી ગુણવત્તાવાળા હેલ્મેટ જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ કંપનીઓના લાઇસન્સ કાં તો સમાપ્ત થઈ ગયા હતા અથવા રદ કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, 17 છૂટક દુકાનો અને રસ્તાની બાજુમાં વિક્રેતાઓ પાસેથી લગભગ 500 હલકી ગુણવત્તાવાળા હેલ્મેટ પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. અગાઉ, ગ્રાહક બાબતોના વિભાગે તમામ જિલ્લા કલેક્ટરો (ડીસી) અને જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (ડીએમ) ને પત્ર લખીને રાષ્ટ્રવ્યાપી ઝુંબેશ શરૂ કરવા અને પાલન ન કરનારા હેલ્મેટ વેચતા ઉત્પાદકો અને દુકાનદારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવા જણાવ્યું હતું. આ સાથે, BIS ની સ્થાનિક કચેરીઓને પોલીસ અને જિલ્લા વહીવટીતંત્ર સાથે સતત સંકલનમાં રહેવા અને કાર્યવાહીમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
