Jammu and Kashmirના કિશ્તવાડમાં અચાનક પૂર કેમ આવ્યુ, વાદળ ફાટ્યુ કે ગ્લેશિયર તૂટ્યુ વૈજ્ઞાનિકો પરેશાન

14 ઓગસ્ટ 2025ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના કિશ્તવાડ જિલ્લાના ચાશોટી ગામમાં અચાનક પૂરથી ભારે વિનાશ થયો હતો. આ ઘટનામાં ઘણા લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. સેંકડો લોકો ગુમ છે. પરંતુ આ પૂર કેવી રીતે આવ્યું? શું તે વાદળ ફાટવાથી થયું હતું કે કોઈ અન્ય કારણસર? ચાશોટીમાં હવામાન દેખરેખ કેન્દ્ર ન હોવાને કારણે સાચી માહિતી એકત્રિત કરવી મુશ્કેલ છે.

ચાશોટીમાં શું થયું?

14 ઓગસ્ટ 2025ના રોજ સવારે 11.30 વાગ્યે ચાશોટી ગામમાં એક મોટી ઘટના બની હતી. આ ગામ માછૈલ માતા યાત્રાના માર્ગ પર છે, જ્યાં તે દિવસે હજારો યાત્રાળુઓ હાજર હતા. અચાનક પૂર ઘરો, દુકાનો અને એક લંગરને વહાવી ગયું. 60થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા, 300થી વધુ ઘાયલ થયા અને 200થી વધુ લોકો ગુમ છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે હવામાન વિભાગના ડેટા મુજબ 14 ઓગસ્ટે કિશ્તવાડમાં બિલકુલ વરસાદ પડ્યો ન હતો અને 15 ઓગસ્ટે માત્ર 5 મીમી વરસાદ નોંધાયો હતો ત્યારે આ પૂર કેવી રીતે આવ્યું?

એક રિપોર્ટમાં જણાવ્યા મુજબ ચાશોટીમાં કોઈ હવામાન દેખરેખ સ્ટેશન નથી, તેથી ઘટના દરમિયાન ત્યાં કેટલો વરસાદ પડ્યો તેનો કોઈ ચોક્કસ ડેટા ઉપલબ્ધ નથી. શ્રીનગરના હવામાન કેન્દ્રના ડિરેક્ટર મુખ્તિયાર અહેમદના જણાવ્યા અનુસાર, સેટેલાઇટ અને ડોપ્લર રડાર દર્શાવે છે કે ચાશોટીમાં ભારે વરસાદ પડ્યો હતો. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ચાશોટીનો ઉપરનો વિસ્તાર લદ્દાખના ઝાંસ્કર પ્રદેશ સાથે જોડાયેલો છે, જ્યાં ગ્લેશિયર અથવા ગ્લેશિયર લેક (હિમનદી તળાવ) તૂટવાની શક્યતા છે, જે પૂરનું કારણ હોઈ શકે છે.

કારણ શું હતું: વાદળ ફાટવું કે ગ્લેશિયર લેક?

ચાશોટીમાં પૂરનું વાસ્તવિક કારણ શું હતું તે અંગે વૈજ્ઞાનિકોમાં મતભેદ છે. કેટલાક નિષ્ણાતોના મતે વાદળ ફાટવાથી આફત આવી, જ્યારે કેટલાકના મતે ગ્લેશિયર લેક ફાટવાની શક્યતા (GLOF) અનુમાન કરી રહ્યા છે.

વાદળ ફાટવાનો સિદ્ધાંત

શ્રીનગરના હવામાન કેન્દ્રના ડ્યુટી ઓફિસર મોહમ્મદ હુસૈન મીર કહે છે કે પર્વતીય વિસ્તારોમાં વાદળ ફાટવા સામાન્ય છે. જો આ પરિસ્થિતિ અડધા કલાક સુધી ચાલુ રહે, તો હવામાં ભેજ એટલો વધી જાય છે કે તે તેનું વજન સહન કરી શકતી નથી અને બધુ પાણી અચાનક 50 ચોરસ મીટરના નાના વિસ્તારમાં પડી જાય છે. મીર કહે છે કે તેથી નજીકના મોનિટરિંગ સેન્ટર પર વરસાદ ઓછો દેખાઈ શકે છે, પરંતુ ઘટના સ્થળે ભારે વરસાદ પડ્યો હોવો જોઈએ.