દેશભરમાં રસ્તાઓ પર ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ વાહનચાલકોને દંડ મળવો સામાન્ય વાત છે. જોકે, જ્યારે જાહેર શૌચાલય જેવી મૂળભૂત મુસાફરોની જરૂરિયાતોની વાત આવે છે, ત્યારે પરિસ્થિતિ દયનીય છે. કેરળ હાઈકોર્ટે આ મુદ્દે નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) ને સખત ઠપકો આપ્યો છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે દંડ ફટકારવામાં સિસ્ટમ કાર્યક્ષમ છે, પરંતુ મુસાફરોની સુવિધાઓ પર કોઈ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું નથી.
મૂળભૂત સુવિધાઓની જોગવાઈ ફક્ત પેટ્રોલ પંપ સંચાલકો પર લાદવી ખોટી
કેરળના પેટ્રોલિયમ ડીલર્સ એસોસિએશન દ્વારા પેટ્રોલ પંપોને તેમના શૌચાલય 24 કલાક જાહેર જનતા માટે ખુલ્લા રાખવાના અગાઉના આદેશને પડકાર્યા બાદ આ ટિપ્પણી આવી હતી. કેસની સુનાવણી કરતા, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે મૂળભૂત સુવિધાઓની જોગવાઈ ફક્ત પેટ્રોલ પંપ સંચાલકો પર લાદવી ખોટી છે.
ન્યાયાધીશે તેમના પ્રવાસના અનુભવનું વર્ણન કર્યું
જસ્ટિસે સુનાવણી દરમિયાન પોતાનો અંગત અનુભવ વર્ણવ્યો. તેમણે સમજાવ્યું કે જોધપુરથી રણથંભોરની તાજેતરની યાત્રા દરમિયાન, તેમને એક પણ જાહેર શૌચાલય મળ્યું ન હતું. તેમણે કહ્યું, "લાંબી મુસાફરીમાં ક્યાંય શૌચાલય નહોતા. પરંતુ ગતિ મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ અમને ચાર દંડ મળ્યા. તેનો અર્થ એ કે દંડ છે, પરંતુ શૌચાલય નથી."
આંતરરાષ્ટ્રીય સરખામણી
જસ્ટિસે જણાવ્યું હતું કે વિદેશમાં, હાઇવે પર દર થોડા કિલોમીટરે આરામ કરવા માટે સ્ટોપ અને મૂળભૂત સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોય છે. જોકે, ભારતમાં જે પણ સુવિધાઓ છે તે ઘણીવાર જર્જરિત હોય છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પેટ્રોલ પંપ માલિકો પર બધો બોજ નાખવો અન્યાયી છે.
નવો કોર્ટનો આદેશો
જસ્ટિસ રાવલ અને જસ્ટિસ પી.વી. બાલકૃષ્ણનની બનેલી ડિવિઝન બેન્ચે અગાઉના આદેશમાં આંશિક ફેરફાર કર્યો હતો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે હાઇવેની બહાર સ્થિત પેટ્રોલ પંપો તેમના શૌચાલય જાહેર જનતા માટે ખોલવા કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે સ્વતંત્ર રહેશે. હાઇવે પર સ્થિત પંપોએ તેમના કાર્યકારી કલાકો દરમિયાન ગ્રાહકો, સ્ટાફ અને મુસાફરો માટે શૌચાલય પૂરા પાડવાની જરૂર રહેશે.
જવાબદારી નક્કી કરવાનો પ્રશ્ન
કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે મુસાફરોની સુવિધાઓની જવાબદારી ફક્ત પેટ્રોલ પંપો પર જ ન મૂકી શકાય. આ હાંસલ કરવા માટે, NHAI એ ખાતરી કરવા માટે નક્કર પગલાં લેવા જોઈએ કે હાઇવે પ્રવાસીઓને વિશ્વસ્તરીય માળખાગત સુવિધાઓ મળે.
