સુપ્રીમ કોર્ટે બુલડોઝરની કાર્યવાહી પર કડક ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે કહ્યું કે આરોપી કે દોષિતનું ઘર તોડી ન શકાય, આ કોઈપણ કિંમતે સ્વીકાર્ય નથી. કોર્ટે પોતાના નિર્ણયની શરૂઆતમાં કહ્યું 'પોતાનું ઘર હોય, પોતાનું આંગણું હોય, દરેક વ્યક્તિ આ સપનામાં રહે છે. માનવ મનની ઈચ્છા છે કે ઘરનું સપનું ક્યારેય ન તૂટે.
શું થઈ શકે અને શું નહીં?
કોઈના પર આરોપ હોવાના કારણે ઘર તોડી ન શકાય. રાજ્ય આરોપી કે દોષિતો સામે મનસ્વી પગલાં લઈ શકે નહીં. બુલડોઝરની કાર્યવાહી એ સામૂહિક સજા આપવા જેવી છે, જેની બંધારણમાં મંજૂરી નથી. નિષ્પક્ષ ટ્રાયલ વિના કોઈને દોષિત ઠેરવી શકાય નહીં. કાયદાનું શાસન અને કાયદાકીય વ્યવસ્થામાં ન્યાયીપણાને ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ.
કાયદાનું શાસન મનસ્વી વિવેકબુદ્ધિને મંજૂરી આપતું નથી.
કાયદાનું શાસન મનસ્વી વિવેકબુદ્ધિને મંજૂરી આપતું નથી. પસંદગીયુક્ત ડિમોલિશન સત્તાના દુરુપયોગનો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે. આરોપી અને દોષિતોને પણ ફોજદારી કાયદામાં રક્ષણ આપવામાં આવે છે. કાયદાના શાસનને ખતમ થવા દેવાય નહીં. બંધારણીય લોકશાહીમાં નાગરિક અધિકારો અને સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ જરૂરી છે.
જો એક્ઝિક્યુટિવ કોઈ નાગરિકના ઘરને એ આધારે તોડી નાખે છે કે તેના પર ગુનાનો આરોપ છે, તો તે બંધારણ અને કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે. આવી મનસ્વી રીતે કામ કરવા બદલ અધિકારીઓને જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ. સત્તાનો દુરુપયોગ કરવા બદલ અધિકારીઓને બક્ષી શકાય નહીં. સ્થાનિક કાયદાઓનું ઉલ્લંઘન કરતા ઘરને તોડી પાડવાની વિચારણા કરતી વખતે, મ્યુનિસિપલ બાયલોમાં શું મંજૂરી છે તે જોવું જોઈએ. અનધિકૃત બાંધકામ સાથે ચેડા થઈ શકે છે અથવા ઘરનો માત્ર એક ભાગ તોડી પાડવામાં આવી શકે છે.
સત્તાવાળાઓએ બતાવવું જોઈએ કે માળખું ગેરકાયદેસર છે અને ગુનામાં ઘટાડો કરવાની અથવા માત્ર એક ભાગને તોડી પાડવાની કોઈ શક્યતા નથી.
નોટિસમાં બુલડોઝર ચલાવવાનું કારણ અને સુનાવણીની તારીખનો ઉલ્લેખ કરવો જરૂરી રહેશે. ડિજીટલ પોર્ટલ 3 મહિનાની અંદર બનાવવું જોઈએ, જેમાં નોટિસની માહિતી અને સ્ટ્રક્ચરની નજીકના જાહેર સ્થળે નોટિસ પ્રદર્શિત કરવાની તારીખ હોવી જોઈએ. વ્યક્તિગત સુનાવણી માટે તારીખ આપવી આવશ્યક છે.
બુલડોઝરની કાર્યવાહી શા માટે જરૂરી છે તે ક્રમમાં નોંધવું આવશ્યક છે.
બુલડોઝરની કાર્યવાહી શા માટે જરૂરી છે તે ક્રમમાં નોંધવું આવશ્યક છે. જો બિનઅધિકૃત માળખું જાહેર માર્ગ/રેલ્વે ટ્રેક/વોટર બોડી પર હોય તો જ ઈમારતને તોડી શકાય. આ સાથે જ પ્રક્રિયાને અનુસર્યા બાદ જ ઈમારતને તોડી શકાશે. ફક્ત તે જ બાંધકામો તોડી પાડવામાં આવશે જે અનધિકૃત હશે અને તેનો નિકાલ કરી શકાશે નહીં. જો મકાન ગેરકાયદેસર રીતે તોડી પાડવામાં આવ્યું હોય તો અધિકારીઓ સામે તિરસ્કારની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને તેમને વળતર ચૂકવવું પડશે.
અનધિકૃત બાંધકામો તોડી પાડતી વખતે વિગતવાર સ્પોટ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે.
અનધિકૃત બાંધકામો તોડી પાડતી વખતે વિગતવાર સ્પોટ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે. પોલીસ અને અધિકારીઓની હાજરીમાં ડિમોલિશનનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરવામાં આવશે. આ રિપોર્ટ પોર્ટલ પર પ્રકાશિત કરવામાં આવશે. જો માર્ગદર્શિકાનું કોઈપણ ઉલ્લંઘન જોવા મળશે, તો સંબંધિત સત્તાવાળાઓને મિલકતના પુનઃસ્થાપન માટે જવાબદાર ગણવામાં આવશે.
