આપણા જવાનો દ્વારા અનેક જંગ જતી છે અને તેમના કારણે જ આપણે આજે સુરક્ષિત છે. ત્યારે વિજય દિવસ 1971 ભારતના ઇતિહાસમાં અતિ ગૌરવપૂર્ણ અને ભાવનાત્મક મહત્વ ધરાવતો દિવસ છે. 16 ડિસેમ્બર 1971ના રોજ પાકિસ્તાની સેનાએ ભારતીય સેના અને મુક્તિ બહિની સામે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું અને તેના પરિણામે બાંગ્લાદેશ નામના નવા સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રનો જન્મ થયો. આજે આ ઐતિહાસિક ઘટનાની 54મી વર્ષગાંઠ છે. આ વિજય માત્ર લશ્કરી સફળતા નહોતો, પરંતુ માનવતા, ન્યાય અને સ્વતંત્રતાના મૂલ્યોનો વિજય હતો, જેણે સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતની પ્રતિષ્ઠા વધારી હતી.
શું કારણથી થયું હતું યુદ્ધ?
1971નું યુદ્ધ મુખ્યત્વે પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં ઊભી થયેલી ગંભીર રાજકીય અને માનવતાવાદી પરિસ્થિતિના કારણે થયું હતું. ત્યાં બંગાળી નાગરિકો પર કરવામાં આવેલા અત્યાચારોથી લાખો લોકો ઘર છોડીને ભારતમાં શરણાર્થી બન્યા હતા. આ પરિસ્થિતિ ભારતની સુરક્ષા અને સામાજિક વ્યવસ્થાને સીધી અસર કરતી હોવાથી ભારત માટે મૌન રહેવું શક્ય ન હતું. 3 ડિસેમ્બર 1971ના રોજ પાકિસ્તાને ભારતીય એરબેસ પર અચાનક હુમલો કર્યો, જેના બાદ ભારતે ઔપચારિક રીતે યુદ્ધમાં પ્રવેશ કર્યો અને માત્ર 13 દિવસમાં પાકિસ્તાનને ઘૂંટણિયે બેસાડ્યું.
યુદ્ધમાં આધુનિક શસ્ત્રોનો ઉપયોગ
આ યુદ્ધમાં ભારતીય સેનાએ આધુનિક શસ્ત્રો અને કુશળ વ્યૂહરચનાનો અદભૂત ઉપયોગ કર્યો હતો. જમીન પર ભારતીય ટેન્ક દળો મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયા. T-54 અને T-55 જેવી સોવિયેત બનાવટની ટેન્કો સાથે સેન્ચુરિયન ટેન્કોએ પશ્ચિમી મોરચા પર પાકિસ્તાની દળોને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું. મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશમાં AMX-13 લાઇટ ટેન્કો ઉપયોગી સાબિત થઈ. તોપખાનાએ પણ યુદ્ધનું રુખ ફેરવવામાં મોટો ફાળો આપ્યો. 25-પાઉન્ડર ગન, 105 મીમી અને 130 મીમી તોપો તેમજ મોર્ટાર દ્વારા દુશ્મનના બંકરો, સપ્લાય લાઇન અને રક્ષણાત્મક માળખાને નષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા.
ભારતીય સેનાની મુખ્ય રાઇફલ 7.62 મીમી SLR
પાયદળના સૈનિકોએ અદમ્ય હિંમત સાથે લડાઈ લડી હતી. તે સમયે ભારતીય સેનાની મુખ્ય રાઇફલ 7.62 મીમી SLR હતી, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં .303 લી-એનફિલ્ડનો પણ ઉપયોગ થતો હતો. મશીનગન, હેન્ડ ગ્રેનેડ અને રોકેટ લોન્ચર્સના સહારે ભારતીય જવાનો દુશ્મનના કિલ્લેબંધીવાળા વિસ્તારોમાં ઘૂસી ગયા અને નિર્ણાયક સફળતા મેળવી. આ યુદ્ધમાં જવાનની બહાદુરીએ સાબિત કર્યું કે હથિયાર કરતાં વધુ મહત્વ મનોબળ અને દેશપ્રેમનું હોય છે.
વાયુસેનાનો પરાક્રમ પણ ઐતિહાસિક
ભારતીય વાયુસેનાનો પરાક્રમ પણ આ યુદ્ધમાં ઐતિહાસિક રહ્યો. મિગ-21 સુપરસોનિક જેટોએ હવાઈ યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનને પછાડ્યું અને હવાઈ શ્રેષ્ઠતા સ્થાપિત કરી. સુખોઈ-7, હન્ટર અને ગ્નેટ વિમાનોએ જમીન પર હુમલા કરી દુશ્મનના એરફિલ્ડ, પુલ, ટેન્ક કાફલા અને દારૂગોળાના ડેપોને નષ્ટ કર્યા. પરિવહન વિમાનો અને હેલિકોપ્ટર દ્વારા સૈનિકો અને પુરવઠાની ઝડપી હેરફેર કરી યુદ્ધને વધુ અસરકારક બનાવવામાં આવ્યું.
નૌકાદળનો પણ શૌર્ય
નૌકાદળે પણ અભૂતપૂર્વ સાહસ અને શૌર્ય દર્શાવ્યું. INS વિક્રાંત પૂર્વીય મોરચા પર તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું અને તેના વિમાનોએ પાકિસ્તાનના બંદરો પર હુમલા કરી સપ્લાય લાઇન તોડી નાંખી. ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ અને ઓપરેશન પાયથોન દરમિયાન ભારતીય મિસાઇલ બોટોએ કરાચી બંદર પર વિનાશક હુમલો કર્યો, જેના કારણે પાકિસ્તાની નૌકાદળને મોટો ફટકો પડ્યો. આ કામગીરીએ દરિયાઈ મોરચે પણ ભારતની પૂર્ણ પકડ સાબિત કરી.
3,800થી વધુ ભારતીય સૈનિકો શહીદ
આ ભવ્ય વિજયની કિંમત પણ ઓછી નહોતી. 1971ના યુદ્ધમાં 3,800થી વધુ ભારતીય સૈનિકો શહીદ થયા હતા, જ્યારે હજારો ઘાયલ થયા અને કેટલાક ગુમ થયા. આ આંકડા માત્ર સંખ્યાઓ નથી, પરંતુ દરેક પાછળ એક પરિવારનું દુઃખ અને એક વીરની અમર કથા છુપાયેલી છે અનેક જવાનોને તેમની અદ્વિતીય બહાદુરી બદલ પરમવીર ચક્ર, મહાવીર ચક્ર અને વીર ચક્ર જેવા સર્વોચ્ચ સન્માનો આપવામાં આવ્યા. વિજય દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે ભારત શાંતિમાં વિશ્વાસ રાખે છે, પરંતુ અન્યાય અને અત્યાચાર સામે ક્યારેય ઝૂકતું નથી. 1971નું યુદ્ધ સાબિત કરે છે કે મજબૂત નેતૃત્વ, આધુનિક શસ્ત્રો અને ઉચ્ચ મનોબળ સાથે ભારત કોઈપણ પડકારનો સામનો કરી શકે છે.
આ પણ વાંચો : Knowledge : શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે બાળકો જન્મ થયા બાદ કેમ રડે છે ? આ છે કારણ
