બુધવારે સંસદમાં રાષ્ટ્રીય રમતગમત બિલ 2025 રજૂ કરવામાં આવશે અને એવી અપેક્ષા છે કે આ પછી ભારતીય રમતગમતની દુનિયા કાયમ માટે બદલાઈ જશે. આ બિલ લાવવાના ઘણા પ્રયાસો પહેલા પણ થયા છે, પરંતુ તે ક્યારેય સફળ થયું નથી.
રમતગમત મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ કહ્યું કે "તેને બે વાર કેબિનેટમાંથી અને એક વાર સંસદમાંથી પરત કરવું પડ્યું હતું. અજય માકનજીએ પણ આ બિલ પર ખૂબ મહેનત કરી હતી. પરંતુ આ વખતે અમે સંપૂર્ણ તૈયારી સાથે આગળ વધી રહ્યા છીએ. વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય રમતગમત પરિષદો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સમિતિ (IOC) એ પણ અમારા પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી છે."
રમતગમત પ્રણાલીને સુધારવાનો પ્રયાસ
રમતગમત મંત્રીએ આ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો છે કે આ નવું બિલ કોઈપણ રાષ્ટ્રીય રમતગમત સંઘોની ઓટોનમીને કોઈપણ રીતે પડકારતું નથી. પરંતુ આ બિલ દરેક સ્તરે રમતગમત પ્રણાલીને સુધારવાનો પ્રયાસ છે.
BCCI પર પણ નવું રમતગમત બિલ થશે લાગુ
સૌથી મોટી વાત એ છે કે ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ પણ નેશનલ રમતગમત શાસન બિલના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે. બધા જાણે છે કે BCCI વિશ્વનું સૌથી ધનિક ક્રિકેટ બોર્ડ છે અને તેને પૈસા માટે રમતગમત મંત્રાલય પર આધાર રાખવો પડતો નથી. પરંતુ ક્રિકેટ બોર્ડને નવા કાયદા હેઠળ પ્રસ્તાવિત નેશનલ રમતગમત બોર્ડ પાસેથી માન્યતા મેળવવી પડશે, ભલે તે સરકારી ભંડોળ પર આધારિત ન હોય.
રમતગમત વહીવટકર્તાઓ તરીકે મહિલાઓની પાર્ટનરશીપ
તેની એક અસર એ પણ જોવા મળી શકે છે કે આગામી દિવસોમાં BCCI સહિત અન્ય રમતોના સંચાલક મંડળોમાં મહિલાઓની પાર્ટનરશીપ પહેલા કરતા વધુ જોવા મળશે. IOC જાતિ સમાનતા (પુરુષો અને મહિલાઓની સમાન પાર્ટનરશીપ) પ્રત્યે ખૂબ જ ગંભીર છે. રિયો 2016, ટોક્યો 2020 અને પેરિસ 2024 ઓલિમ્પિકની જેમ, લોસ એન્જલસ 2028 ઓલિમ્પિક રમતોમાં, ક્રિકેટ સહિત અન્ય તમામ રમતોમાં પુરુષો અને મહિલાઓની સમાન પાર્ટનરશીપ પર ફરીથી ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. હવે રમત સંચાલકોમાં પણ મહિલાઓની સંખ્યા વધવાની છે.
રાષ્ટ્રીય રમતગમત બોર્ડમાં હશે એક અધ્યક્ષ
નવા રમતગમત બિલ મુજબ, રમતગમત સંગઠનોને રાષ્ટ્રીય રમતગમત બોર્ડ (NSB) ની નિમણૂક અંગે સવાલો હોઈ શકે છે. તે એક પ્રકારનું નિયંત્રણ તંત્ર પણ લાગે છે. તેની નિમણૂક સંપૂર્ણપણે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવશે. NSB પાસે રમતગમત સંગઠનોને માન્યતા આપવા અને સ્થગિત કરવાનો અધિકાર રહેશે. આ સંસ્થા ચૂંટણીલક્ષી અનિયમિતતાઓ અને ફેડરેશનોની નાણાકીય અનિયમિતતાઓ અંગે પણ નિર્ણયો લઈ શકશે. પ્રસ્તાવિત રાષ્ટ્રીય રમતગમત બોર્ડમાં એક અધ્યક્ષ હશે અને તેના સભ્યોની નિમણૂક કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવશે.
બીસીસીઆઈ, રમતગમત સંગઠનની ઓટોનમી જોખમમાં નથી
BCCI, અન્ય રમત સંગઠનો અથવા ભારતીય ઓલિમ્પિક સંગઠન (IOA) ની ઓટોનમી પર વિશે વાત કરતા એક વરિષ્ઠ રમત અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, "આ બિલ કાયદો બન્યા પછી, અન્ય તમામ રાષ્ટ્રીય રમત સંગઠનો (NSF) ની જેમ, BCCI એ પણ દેશના કાયદાનું પાલન કરવું પડશે. તેઓ રમત મંત્રાલય પાસેથી પૈસા લેતા નથી, પરંતુ સંસદનો કાયદો તેમને પણ લાગુ પડે છે.
અન્ય તમામ રમતોની જેમ, તેમની ઓટોનમી પર કોઈ ખતરો નથી. પરંતુ તેમના વિવાદો અને ચૂંટણી, પસંદગીના મુદ્દાઓ પણ રાષ્ટ્રીય રમત ટ્રિબ્યુનલમાં ઉકેલી શકાય છે." રમત મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ વારંવાર ભાર મૂક્યો છે કે કોઈપણ રમત સંગઠનની ઓટોનમી પર કોઈ ખતરો નથી અને રમત મંત્રાલય રમત સંગઠનો અથવા ફેડરેશનના કામકાજમાં દખલ કરશે નહીં.
વય મર્યાદામાં કરવામાં આવ્યો વધારો
આ બિલમાં વહીવટકર્તાઓની વય મર્યાદાના મુદ્દાને હળવો કરવામાં આવ્યો છે. આ મુજબ હવે 70 થી 75 વર્ષની વયના લોકો ચૂંટણી લડી શકે છે. આ બિલ ઓલિમ્પિક ચાર્ટરની "સર્વોચ્ચતા" અને ચૂંટણીલક્ષી બાબતોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના કાયદાઓને સ્વીકારશે.
ખેલાડીઓને કેન્દ્રમાં રાખીને આ બિલ બનાવવાનો પ્રયાસ
ખેલાડીઓને કેન્દ્રમાં રાખીને આ રમતગમત બિલને સંપૂર્ણપણે રમતગમત-કેન્દ્રિત બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. એટલે કે ખેલાડીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. રમતગમત વહીવટમાં ખેલાડીઓ અને મહિલા રમતવીરોની પાર્ટનરશીપ પણ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. બિલના ડ્રાફ્ટને જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે આ ખેલાડી-કેન્દ્રિત બિલને પારદર્શક બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
વિવાદોનો ઉકેલ લાવવા માટે સ્પોર્ટ્સ ટ્રિબ્યુનલ
રાષ્ટ્રીય રમતગમત ટ્રિબ્યુનલની રચના આ બિલનો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પાસું છે. રમતગમત મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ કુણાલે કહ્યું કે "વિવિધ અદાલતોમાં લગભગ 300-350 રમતગમતના કેસ ચાલી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિ કોઈપણ દેશમાં રમતગમતના સ્વાસ્થ્ય માટે કેવી રીતે સારી હોઈ શકે? એકવાર આ બિલ પસાર થઈ જાય, પછી આ રમતગમત ટ્રિબ્યુનલ ખાતરી કરશે કે વિવાદો ખેલાડીઓના કરિયરને અસર ન કરે. કોઈપણ ખેલાડી કે દેશની રમતગમતને કોઈ નુકસાન ન થવું જોઈએ."
