ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે યોજાનારી T20 વર્લ્ડકપ 2026 મેચ જોખમમાં મુકાઈ ગઈ છે. પાકિસ્તાને 15 ફેબ્રુઆરીએ કોલંબોમાં યોજાનારી મેચનો બોયકોટ કરવાની જાહેરાત કરી છે. ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લેવાની જાહેરાત કરતી વખતે પાકિસ્તાન સરકારે કહ્યું કે તે ભારત સામે નહીં રમે.
આ નિર્ણયથી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે એક નવો વિવાદ ઉભો થયો છે. જ્યારે ICC એ પાકિસ્તાનને તેના નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરવા કહ્યું છે, ત્યારે PCB સામે કડક કાર્યવાહીની ચર્ચાઓ તેજ થઈ ગઈ છે. પરંતુ શું ખરેખર આવું થશે? શું આ પહેલા ક્યારેય કોઈ ટીમને આ રીતે સજા કરવામાં આવી છે?
1975માં પ્રથમ પુરુષ વર્લ્ડકપથી શરૂ થયેલી ICC ટુર્નામેન્ટ 50 વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી ચાલી રહી છે. વર્ષોથી મેચ બોયકોટના ઘણા કિસ્સા બન્યા છે. આનો અર્થ એ થયો કે પાકિસ્તાન દ્વારા ભારત સામેની મેચનો બોયકોટ પહેલી વાર નથી. આ પહેલા બે અલગ અલગ વર્લ્ડકપમાં 4 મેચ બોયકોટથી પ્રભાવિત થઈ હતી, જેની ટુર્નામેન્ટ પર નોંધપાત્ર અસર પડી હતી.
ઓસ્ટ્રેલિયા અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝે મેચ રમી ન હતી
1996નો ભારત, પાકિસ્તાન અને શ્રીલંકામાં યોજાયેલ વર્લ્ડકપ આ પ્રકારનો પ્રથમ નિર્ણય હતો. ઓસ્ટ્રેલિયા અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝે શ્રીલંકામાં તેમની નિર્ધારિત મેચને બોયકોટ કરી હતી. આ તે સમય હતો જ્યારે આતંકવાદી જૂથ LTTE શ્રીલંકામાં વિનાશ મચાવી રહ્યું હતું અને વર્લ્ડકપના એક મહિના પહેલા તેને કોલંબોમાં એક બેન્ક પર બોમ્બ વિસ્ફોટ કર્યો હતો, જેમાં 91 લોકો માર્યા ગયા હતા. પરિણામે, ઓસ્ટ્રેલિયા અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝે સુરક્ષા ચિંતાઓનો હવાલો આપીને કોલંબોમાં શ્રીલંકા સામેની તેમની મેચને બોયકોટ કરી હતી.
ICCએ સ્વીકારી માગ
ICCને તેમની માગણીઓ સ્વીકારવાની ફરજ પડી હતી. પરંતુ બંને ટીમોને કોઈ સજા મળી ન હતી. ઓસ્ટ્રેલિયા અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ પોતાના પોઈન્ટ છોડી દેશે અને શ્રીલંકાને 2-2 પોઈન્ટ મળશે તે નક્કી થયું. શ્રીલંકાને આનો ફાયદો થયો અને સંયોગથી, તેને ફાઈનલમાં ઓસ્ટ્રેલિયાને હરાવીને પહેલી વખત ટાઈટલ જીત્યું. ઓસ્ટ્રેલિયા કે વેસ્ટ ઈન્ડિઝ બંને પર પ્રતિબંધ કે દંડ ફટકારવામાં આવ્યો ન હતો.
ઈંગ્લેન્ડ અને ન્યુઝીલેન્ડે પણ કર્યો બોયકોટ
8 વર્ષ પછી 2003ના વર્લ્ડકપ દરમિયાન આવી જ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ. ઈંગ્લેન્ડ અને ન્યુઝીલેન્ડે તેમની મેચોનો બોયકોટ કર્યો. ઈંગ્લેન્ડે ઝિમ્બાબ્વેમાં તેમની આયોજિત મેચનો બોયકોટ કર્યો. તે સમયે ઝિમ્બાબ્વે રાજકીય ઉથલપાથલનો સામનો કરી રહ્યું હતું, જેના કારણે ઈંગ્લેન્ડ પર મેચનો બોયકોટ કરવાનું દબાણ હતું. મેચના એક દિવસ પહેલા ઈંગ્લેન્ડે સુરક્ષા ચિંતાઓને ટાંકીને રમવાની ના પાડી. ન્યુઝીલેન્ડે પણ સુરક્ષા ચિંતાઓને ટાંકીને કેન્યામાં રમવાની ના પાડી. બંને ટીમોએ 2-2 પોઈન્ટ આપ્યા, પરંતુ તેમની સામે આગળ કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નહીં.
તો શું પાકિસ્તાનને પણ સજા નહીં થાય?
હવે સવાલ એ છે કે પાકિસ્તાનના બોયકોટ માટે સજાની વાત કેમ થઈ રહી છે અને તે આટલી બધી શક્યતાઓ કેમ છે? તેનો કોઈ સીધો જવાબ નથી, પરંતુ તેના ઘણા જુદા જુદા પાસાં છે, પરંતુ બે મુદ્દા સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. પહેલું પાકિસ્તાને સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે ભારતમાં વર્લ્ડકપ રમવાની ના નથી પાડી, જેના કારણે તેની મેચો શ્રીલંકામાં યોજવાની ફરજ પડી હતી.
આ માટે તેને ICC અને BCCI સાથે કરાર કર્યો હતો. પરંતુ હવે તે આ કરાર તોડી રહ્યું છે અને કોઈ ચોક્કસ કારણ વગર બોયકોટ કરી રહ્યું છે. પરંતુ પાકિસ્તાન સરકારે ટીમને આ આદેશ આપ્યો છે, પરંતુ તેને કોઈ કારણ આપ્યું નથી. તેથી પાકિસ્તાન પાસે બહિષ્કાર કરવાનું કોઈ મૂળભૂત કારણ નથી.
બીજું કારણ આર્થિક છે. ભારત-પાકિસ્તાન મેચ કોઈપણ ICC ઈવેન્ટમાં આવકનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે. આ કારણે જિયો હોટસ્ટારે ICC સાથે પ્રસારણ અધિકારો માટે 3 બિલિયન ડોલરનો કરાર કર્યો હતો. આ જ કારણ છે કે દરેક ICC ઈવેન્ટમાં ભારત અને પાકિસ્તાન એકસાથે જૂથબદ્ધ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભારત-પાકિસ્તાન T20 વર્લ્ડકપ મેચમાં જાહેરાત આવકમાં આશરે 2 બિલિયન રૂપિયા દાવ પર છે.
આ મેચ રદ્દ થવાથી બ્રોડકાસ્ટરને નોંધપાત્ર નુકસાન થશે, જે પછી ICCને ભરપાઈ કરી શકશે નહીં. પરિણામે ICCની આવકમાં પણ ઘટાડો થશે. આ પરિસ્થિતિમાં ICC પાકિસ્તાન પર દંડ લાદીને વળતર આપી શકે છે. વધુમાં ભવિષ્યમાં આવી પરિસ્થિતિઓ ઊભી ન થાય તે માટે મજબૂત સંદેશ મોકલવા માટે પણ સજાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
આ પણ વાંચો: T20 WC 2026માં ભારત સામેની મેચ રમશે નહીં પાકિસ્તાન, સરકારનો મોટો નિર્ણય
