વાદળોનું નિર્માણ કુદરતી જળચક્રનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
સૂર્યની ગરમીથી સમુદ્ર, નદી, તળાવ અને અન્ય જળાશયોનું પાણી બાષ્પીભવન થાય છે.
આ પાણી વરાળના સ્વરૂપમાં હવામાં ભળી જાય છે. ગરમ હવા હળવી હોવાથી તે પાણીની વરાળને લઈને ઉપર તરફ ઊંચે જાય છે.
ઊંચાઈએ પહોંચતાં તાપમાન ધીમે-ધીમે ઘટે છે. ઠંડી હવામાં પાણીની વરાળ નાના-નાના ટીપાંમાં ફેરવાય છે, જેને સંઘનન કહે છે.
આ અસંખ્ય સૂક્ષ્મ ટીપાં ભેગા થઈને વાદળોનું નિર્માણ કરે છે. સમુદ્રનું પાણી ખારું હોય છે, પરંતુ બાષ્પીભવન દરમિયાન મીઠું પાછળ જ રહી જાય છે.
તેથી વરાળમાં માત્ર શુદ્ધ પાણી જ હોય છે. વાદળોમાં પાણીના ટીપાં સતત મોટા થતા જાય છે.
જ્યારે ટીપાંનું વજન વધુ થઈ જાય છે, ત્યારે તે હવામાં ટકી શકતા નથી. ત્યારબાદ તે વરસાદના રૂપમાં ધરતી પર વરસે છે.
આ કારણે વરસાદનું પાણી મીઠું (તાજું) હોય છે, ખારું નથી હોતું. વરસાદનું પાણી ફરી નદીઓ, તળાવો અને સમુદ્રમાં પહોંચી જાય છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને જળચક્ર (Water Cycle) કહેવામાં આવે છે, જે પૃથ્વી પર જીવન માટે અત્યંત જરૂરી છે.