ચોમાસું કોઈ રાજ્યમાં અટકી જાય ત્યારે તેનો અર્થ એ થાય છે કે તેની આગળ વધવાની પ્રક્રિયા ધીમી પડી ગઈ છે.
ચોમાસાની ગતિ હવામાનની વિવિધ પ્રાકૃતિક પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે. અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાંથી આવતી ભેજવાળી પવનો ચોમાસાને આગળ ધપાવે છે.
જ્યારે આ પવનો નબળા પડે છે ત્યારે ચોમાસું આગળ વધવામાં મુશ્કેલી અનુભવે છે. નીચા દબાણના ક્ષેત્રો (Low Pressure Areas) ચોમાસાને ખેંચવાનું કામ કરે છે.
જો આવી સિસ્ટમ ન બને તો ચોમાસું એક જ વિસ્તારમાં અટકી શકે છે. સમુદ્રના તાપમાનમાં ફેરફાર પણ ચોમાસાની ગતિને અસર કરે છે.
વૈશ્વિક હવામાન પ્રણાલીઓ જેવી કે MJO પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. પશ્ચિમી વિક્ષોભ અને ચક્રવાતી પરિભ્રમણ પણ ચોમાસાના માર્ગને પ્રભાવિત કરે છે.
ચોમાસું સંપૂર્ણપણે કુદરતી પ્રક્રિયા હોવાથી તેને માનવસર્જિત રીતે આગળ ધપાવી શકાતું નથી. તેથી ચોમાસું અટકે ત્યારે હવામાન નિષ્ણાતો કુદરતી પરિસ્થિતિઓમાં સુધારાની રાહ જુએ છે.
હાલમાં ચોમાસાને "રસ્તો આપવાનો" કોઈ સીધો વૈજ્ઞાનિક ઉપાય ઉપલબ્ધ નથી. હવામાન અનુકૂળ બનતાં ચોમાસું ફરીથી પોતાની ગતિ પકડી લે છે.