India USA Trade Deal: કૃષિ અને ડેરી ઉત્પાદન મામલે રોકાયેલી વાતચીત શું કોઇ નવી દિશા અપનાવશે?

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરાર અંગે અનેક તબક્કાની વાતચીત થઈ હતી. પરંતુ તે કૃષિ અને ડેરી ઉત્પાદનોના મુદ્દા પર સ્થગિત થઇ છે. ભારત આ બાબતે પોતાના દરવાજા ખોલશે અથવા કૃષિ અને ડેરી ઉત્પાદનો અંગે અમેરિકા માટે પોતાના દરવાજા ખોલવા માંગે છે. કારણ કે તે આપણા ખેડૂતો અને કૃષિ ક્ષેત્રને અસર કરશે.

ભારતીય ખેડૂતો માટે સ્પર્ધા

અમેરિકા લાંબા સમયથી માંગ કરી રહ્યું છે કે ભારતે પણ વેપાર માટે તેના કૃષિ અને ડેરી ઉત્પાદનો માટે દરવાજા ખોલવા જોઈએ. પરંતુ આમાં ઘણી સમસ્યાઓ છે. અમેરિકાનું ડેરી ક્ષેત્ર ખૂબ જ મજબૂત છે. તે જે દેશોમાં ગયું છે ત્યાંના ડેરી ખેડૂતો બરબાદ થઈ ગયા છે. ભારત પાસે આના ઘણા કારણો છે. ભારત મુખ્યત્વે સંમત ન થઈને તેના ખેડૂતોનું રક્ષણ કરવા માંગે છે. ભારતનું કૃષિ ક્ષેત્ર કરોડો નાના ખેડૂતો પર આધારિત છે. અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનો ખૂબ જ સસ્તા અને સબસિડીવાળા છે. જેના કારણે ભારતીય ખેડૂતો માટે સ્પર્ધા કરવી ખૂબ મુશ્કેલ બનશે.

જૈવ સુરક્ષાની ચિંતાઓ

ડેરી માળખામાં પણ સમસ્યા છે. ભારતમાં ડેરી ઉદ્યોગ અસંગઠિત, ઘરેલું અને નાના પાયે છે. અમૂલ જેવી સહકારી સંસ્થાઓ કરોડો ખેડૂતો માટે આજીવિકાનો સ્ત્રોત છે. તેઓ અમેરિકન ડેરીની તુલનામાં ટકી શકશે નહીં. તો આના ધાર્મિક કારણો છે. અમેરિકન ડેરી ફાર્મમાં, ગાયોને કતલખાનાઓમાંથી બહાર કાઢેલા પ્રાણીઓનો ખોરાક આપવામાં આવે છે. ભારતમાં આ ધાર્મિક રીતે અસ્વીકાર્ય છે. જૈવ સુરક્ષાની પણ ચિંતાઓ છે. ભારતને ડર છે કે અમેરિકન ઉત્પાદનો સાથે કોઈ રોગ, જીવાત અથવા જૈવિક ખતરો આવી શકે છે. જે સ્થાનિક પાક અથવા પશુધનને અસર કરશે. અમેરિકા લાંબા સમયથી દબાણ કરી રહ્યું છે કે ભારતે કૃષિ અને ડેરી બજારને ઉદાર બનાવવું જોઈએ. ખાસ કરીને અમેરિકા દરેક વેપાર સોદામાં આ ક્ષેત્રોનો સમાવેશ કરવા માંગે છે.