ભારત અને ચીન વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો અને આર્થિક ગતિવિધિઓ માટે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. લગભગ છ વર્ષના લાંબા સમયગાળા બાદ, ઉત્તરાખંડના લિપુલેખ દર્રે (Lipulekh Pass) થી ભારત અને ચીન વચ્ચેનો સરહદી વ્યાપાર 26 જૂનથી ફરી શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. આ વ્યાપાર પુનઃ શરૂ થતાં જ સરહદી વિસ્તારોની અર્થવ્યવસ્થાને મોટો વેગ મળવાની આશા સેવાઈ રહી છે. જોકે, ભારતના આ પગલાથી પાડોશી દેશ નેપાળ સાથેનો જૂનો સરહદ વિવાદ ફરી એકવાર સપાટી પર આવ્યો છે.
વાહનો દ્વારા થશે અવરજવર, સમય અને ખર્ચ બચશે
સ્થાનિક વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, વ્યાપારના પ્રથમ તબક્કા માટે અત્યાર સુધીમાં 26 ટ્રેડ પાસ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં 17 વેપારીઓ અને 9 સહાયકોનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ લોકો 26 જૂને તિબેટ જવા રવાના થશે. વેપારીઓની સુવિધા માટે ગુંજી ખાતે કસ્ટમ ઓફિસ પણ ખોલવામાં આવી છે. આ વખતે વ્યાપારમાં એક મોટો ટેકનોલોજીકલ બદલાવ જોવા મળશે. પહેલાં જ્યાં સામાનની હેરફેર માટે ખચ્ચર અને યાકનો ઉપયોગ થતો હતો, ત્યાં હવે રોડ કનેક્ટિવિટી બહેતર થવાને કારણે મોટાભાગની સફર વાહનો દ્વારા પૂરી કરવામાં આવશે, જેનાથી સમય અને ખર્ચ બંનેમાં મોટો ઘટાડો થશે. અત્યાર સુધી 103થી વધુ વેપારીઓએ પાસ માટે અરજી કરી છે.
નેપાળે વ્યક્ત કર્યો કડક વાંધો
લિપુલેખ દર્રો ભારત, ચીન અને નેપાળના ત્રિ-ભેદબિંદુ (Tri-junction) પાસે આવેલો છે. નેપાળ લાંબા સમયથી લિપુલેખ, કાલાપાની અને લિમ્પિયાધુરા વિસ્તાર પર પોતાનો દાવો કરતું આવ્યું છે. નેપાળ સરકારનું કહેવું છે કે ભારત અને ચીને સરહદ વ્યાપાર પુનઃ શરૂ કરવા કે કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા શરૂ કરતા પહેલા તેમની સાથે કોઈ પરામર્શ કર્યો નથી. નેપાળની સંસદે અગાઉ 2015 અને 2020 માં પણ આ મુદ્દે સત્તાવાર વિરોધ નોંધાવ્યો હતો અને તેને પોતાની સાર્વભૌમત્વ સાથે જોડાયેલો મુદ્દો ગણાવ્યો હતો.
ભારતનું વલણ અને બદલાતા સમીકરણો
બીજી તરફ, ભારતનું વલણ એકદમ સ્પષ્ટ છે. નવી દિલ્હીનું કહેવું છે કે લિપુલેખ એ ઉત્તરાખંડનો અભિન્ન ભાગ છે અને સરહદ સંબંધિત કોઈપણ મુદ્દાનું સમાધાન ભારત અને નેપાળ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વાતચીત દ્વારા જ થવું જોઈએ. ભારત આ વેપારને એક ઐતિહાસિક અને પરંપરાગત પ્રવૃત્તિ માણે છે જે સ્થાનિક સમુદાયોની આજીવિકા સાથે જોડાયેલી છે. વર્ષ 2020માં ગલવાન ઘાટીના તણાવ અને કોવિડ મહામારી પછી ભારત-ચીન સંબંધો લાંબા સમય સુધી સ્થિર રહ્યા હતા, પરંતુ લિપુલેખ વેપારની આ બહાલી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો ધીમે-ધીમે પાટા પર આવી રહ્યા હોવાનો મોટો સંકેત છે.
આ પણ વાંચો:Venezuela Earthquake: વેનેઝુએલામાં 126 વર્ષમાં સૌથી ભયાનક ભૂકંપ,10 હજારથી વધુ લોકોના મોતથી ફફડાટ
