વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ગુરુવારે મોસ્કોમાં તેમના રશિયન સમકક્ષ સર્ગેઈ લાવરૉવ સાથે થયેલી મુલાકાત દરમિયાન અમેરિકા દ્વારા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા બદલ ભારત પર લગાવવામાં આવેલા દંડાત્મક ટેરિફ પર પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે ભારત આ તર્કને સમજવામાં ઘણું આશ્ચર્ય અનુભવી રહ્યું છે.
ભારત સૌથી મોટો ખરીદદાર નથી – જયશંકર
જયશંકરે જણાવ્યું કે ભારત રશિયાથી તેલ ખરીદનારો સૌથી મોટો દેશ નથી – એ સ્થાન ચીનના નામે છે. તેમજ ભારત સૌથી મોટો LNG ખરીદનાર પણ નથી, તે યુરોપીયન યૂનિયન છે. ઉપરાંત, 2022 પછી રશિયા સાથે વેપારમાં સૌથી મોટો વધારો ભારતે કર્યો હોય એવું પણ નથી. તેમાં કેટલાક દક્ષિણ દેશો સાથે વધુ વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.
અમેરિકા ચીન પર ટેરિફ શા માટે લાગુ ન કરે?
અમેરિકાએ હજી સુધી ચીન પર રશિયાથી તેલ આયાત માટે કોઈ પ્રતિબંધ લગાવ્યો નથી. અમેરિકાના ખજાનાના સચિવના મતે, ભારતે યુદ્ધ બાદ રશિયાથી આયાત વધારી હતી અને તેલનું પુનઃનિકાસ કરીને નફો પણ મેળવ્યો તેથી તે દંડને યોગ્ય ગણાવ્યો.
ભારતનો વિરોધ
જયશંકરે જણાવ્યું કે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી અમેરિકા કહેતું આવ્યું છે કે ભારતે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને સ્થિર બનાવવામાં મદદ કરવી જોઈએ, જેમાં રશિયાથી તેલ ખરીદવું પણ સામેલ છે. ભારત પોતે પણ અમેરિકા પાસેથી તેલ ખરીદે છે અને તે ખરીદીમાં પણ વધારો થયો છે. તેથી ભારતને આ તર્ક આશ્ચર્યજનક અને અસંગત લાગે છે.
ભારત-રશિયા સંબંધ મજબૂત – એસ. જયશંકર
જયશંકરે કહ્યું કે ભારત અને રશિયા વિશ્વના સૌથી સ્થિર અને દિર્ઘકાલીન સંબંધ ધરાવનારા દેશોમાંનો એક છે. તેમણે ઊર્જા સહકાર, વેપાર અને રોકાણને જાળવવાની મહત્વતાની વાત કરી. રક્ષણ અને લશ્કરી ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે પણ સહકાર મજબૂત છે અને રશિયા ભારતના “મેક ઇન ઇન્ડિયા” ઉદ્દેશ્યોમાં પણ સહયોગી છે.
વેપાર અસંતુલન સુધારવા પગલાં
જયશંકરે જણાવ્યું કે બંને દેશોએ દ્વિપક્ષીય વેપાર વધારવાની સંયુક્ત ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે. કૃષિ, ફાર્માસ્યુટિકલ અને ટેક્સટાઇલ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતનો નિકાસ વધારવો વેપાર અસંતુલન સુધારવામાં મદદરૂપ બનશે.
ભારતની રશિયન તેલ આયાત નીતિ
ભારત, ચીન પછી, રશિયાથી તેલ આયાત કરનાર બીજો મોટો દેશ છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારતનો તેલ આયાત ઝડપથી વધી છે, જેને કારણે અમેરિકા તેને દંડયોગ્ય માને છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઘણી વખત યુદ્ધના સમાધાન માટે સંવાદની માંગ કરી ચૂક્યા છે. ભારત પોતાની તેલ આયાત નીતિ રાષ્ટ્રહિત, ઉપલબ્ધતા અને ઓછી કિંમતોના આધારે નક્કી કરે છે.
