અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે થઈ રહેલી સમજૂતી (MoU) ના કારણે ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂના 'ગ્રેટેર ઇઝરાયેલ' (Greater Israel) ના સપનાને મોટો ફટકો પડી શકે તેમ છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસનની આ એક મોટી વ્યૂહાત્મક નિષ્ફળતા માનવામાં આવી રહી છે, જેનાથી પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઇસ્ટ) ની આખી ભૂ-રાજનીતિ (Geopolitics) બદલાઈ જવાની સંભાવના છે. ઇરાનને નબળું પાડવા અને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને ખતમ કરવા માટે શરૂ થયેલું અમેરિકા-ઇઝરાયેલનું ઓપરેશન હવે એક ઐતિહાસિક હાર તરફ આગળ વધી રહ્યું હોય તેમ દેખાય છે.
ટ્રમ્પ પ્રશાસનની વ્યૂહાત્મક મુશ્કેલી
૪૦ દિવસની ભીષણ લડાઈ અને ત્યારબાદ બે મહિના સુધી ચાલેલી લાંબી વાટાઘાટો પછી અમેરિકા પાસે હવે બે જ રસ્તા બચ્યા છે: કાં તો ઇરાનની શરતોવાળી આ સમજૂતી સ્વીકારવી અથવા તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર જોખમમાં મૂકીને યુદ્ધ ચાલુ રાખવું. જો અમેરિકા પાછળ હટે છે, તો ટ્રમ્પને ફંડ આપનારા અબજોપતિઓ અને ઇઝરાયેલી લોબી નારાજ થઈ શકે છે, જે ટ્રમ્પના રાજકીય કરિયર માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે.
શા માટે ઇઝરાયેલ આ સમજૂતીથી નારાજ છે?
જે સમજૂતી (MoU) પર સહમતિ બની રહી છે તેનાથી ઇઝરાયેલ બિલકુલ ખુશ નથી અને તેના કેટલાક નેતાઓએ આ ડીલ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા અને ઇરાન ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર નહીં બનાવે તેવા ક્લોઝને પોતાની જીત ગણાવી રહ્યું છે. જોકે, આ એ જ શરતો છે જે ઓબામા પ્રશાસનની ડીલનો હિસ્સો હતી, જેને ટ્રમ્પે ૨૦૧૮ માં રદ કરી દીધી હતી. જાણકારોનું કહેવું છે કે ઇઝરાયેલ એકલું ઇરાનને હરાવી શકે તેમ નથી, તેથી તે અમેરિકાના ખાડી સહયોગી દેશો (Gulf Allies) ભોગે પણ ઇરાનના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુમલો કરવા માંગતું હતું.
'એક્સિસ ઓફ રેઝિસ્ટન્સ' મજબૂત થશે
જો આ સમજૂતી ઇરાનની શરતો પર થાય છે, તો ઇરાન પરથી આર્થિક પ્રતિબંધો હટશે અને તેની અર્થવ્યવસ્થા ખૂબ જ મજબૂત બનશે. મજબૂત ઇરાનનો સીધો અર્થ એ છે કે તેના 'એક્સિસ ઓફ રેઝિસ્ટન્સ' (હિઝબુલ્લાહ, હૂતી, હમાસ વગેરે) ના ફંડિંગમાં મોટો વધારો થશે. આ સ્થિતિ ઇઝરાયેલને વેસ્ટ બેંક અને ગાઝા પર ક્યારેય કબજો કરવા નહીં દે અને આખરે ઇઝરાયેલે પશ્ચિમ એશિયામાં ટકી રહેવા માટે પેલેસ્ટાઈન સાથે 'ટુ-સ્ટેટ સોલ્યુશન' (Two-State Solution) નો સ્વીકાર કરવો જ પડશે.
આ પણ વાંચો:Strait Of Hormuz:ખૂલી રહ્યો છે હોર્મુઝ દરિયાઈ માર્ગ, 3 રિપોર્ટથી સમજો ભારતમાં તેલ અને ગેસનો સપ્લાય ક્યારે સામાન્ય થશે
